Najlepsze polskie książki 2013

Tę kategorię częściowo już wyczerpałam w "Najlepszych kryminałach 2013" i "Najlepszych dla kobiet 2013". W tej znajdziecie jeszcze więcej; reportaże, biografie, literaturę faktu, książki historyczne - najlepsze z najlepszych polskich autorów. Wybór subiektywny, kolejność przypadkowa (poza pierwszą pozycją).

Joanna Bator
"Ciemno, prawie noc"
W.A.B.

Numer jeden należy do książki, która jest i świetnym kryminałem, i powieścią dla kobiet, ale przede wszystkim to doskonała polska, współczesna proza. "Ciemno, prawie noc" Joanny Bator to powieść, którą trzeba przeczytać. Autorka dostała za nią Nagrodę Literacką Nike 2013, a ja zdecydowanie podpisuję się pod tym werdyktem.

Marcin Kącki
"Maestro. Historia milczenia"
Agora

„Maestro” to nie tylko wstrząsająca historia bezkarności pedofila; osoby powszechnie znanej i szanowanej, ale także demaskatorski obraz polskiej rzeczywistości, pełnej hipokryzji, konformizmu, głupoty, chciwości i bezmyślnego okrucieństwa. Ofiarami przez wiele lat były dzieci. TU RECENZJA

 

 

Mariusz Urbanek

"Tuwim. Wylękniony bluźnierca"

Iskry

 

Można się w "Tuwimie" zaczytać, można się nim zachwycić. Nieprzeciętnie inteligentny, utalentowany, o ciętym dowcipie, ale też o wielu słabościach, które zdeterminowały jego życie - to właśnie Julian Tuwim. "Brzechwa" Urbanka był dobry, ale "Tuwim" jest rewelacyjny. TU RECENZJA

Teresa Torańska
"Smoleńsk"
Wielka Litera

Torańska nie pyta, ale rozmawia. Świetnie zorientowana w szczegółach i niuansach związanych ze Smoleńskiem wchodzi nierzadko w polemikę, wyraźnie artykułuje swoje zdanie. Ale to wciąż merytoryczna rozmowa, w której strony wzajemnie się szanują. TU RECENZJA

Wiktor Bereś, Krzysztof Burnetko
"Marek Edelman. Życie. Do końca"
Agora, Fundacja Świat ma Sens

To jedna z tych historii, które zostają w nas na zawsze. Dająca siłę, moc, nadzieję. Niezwykła historia o ważnym człowieku; uczciwym, wiernym sobie, szczerym. Silnym, ale siłą, która bierze się z poczucia własnych słabości i niedoskonałości.  TU RECENZJA


Maria Barbasiewicz
"Ludzie interesu w przedwojennej Polsce"
PWN

Piękna pod względem edytorskim, znakomicie udokumentowana i ilustrowana tak, że zapiera dech w piersiach. Ta książka to kolejna perełka wydawnicza PWN. Przedstawia ona historię Drugiej Rzeczypospolitej przez pryzmat jej życia gospodarczego. Ale jest tu dużo, dużo więcej. TU RECENZJA




Dariusz Pachocki
"Broniewski w potrzasku uczuć"
MG

O Broniewskim dowiadujemy się z tej lektury więcej, niż z jakiejkolwiek biografii. Dostajemy portret utalentowanego, choć egocentrycznego poety. Mężczyzny wrażliwego, czułego, ale też bezwzględnego, skupionego wyłącznie na sobie. Jest w tej książce i ofiara: Irena Helman. TU RECENZJA

Ryszard Wolański
"Tola Mankiewiczówna. Jak za dawnych lat"
Rebis

Piękna, utalentowana i pracowita podbijała serca polskiej i zagranicznej publiczności. Tola Mankiewiczówna zdecydowanie zasłużyła na tę książkę i przypomnienie, jak wyglądały kiedyś prawdziwe kariery wielkich gwiazd.
TU RECENZJA

 Iwona Luba
"Berlin. Szalone lata dwudzieste, nocne życie i sztuka"
PWN

To prawdziwa perełka na rynku wydawniczym. Pod każdym względem; edytorskim, literackim, historycznym. Poznajemy w niej Berlin lat 20. ubiegłego wieku; barwny, tętniący życiem, skupiający elitę artystyczną z całej Europy.

TU RECENZJA

Zbigniew Mikołejko
"Jak błądzić skutecznie"
Iskry, Agora

Piętnaście rozmów o wierze, polityce, miłości, snach, kobietach, dzieciństwie, śmierci. Sporo się z nich dowiemy; nie tylko o profesorze Mikołejko, ale też o nas samych. TU RECENZJA

Teresa Torańska "Smoleńsk"

Nad tą książką Teresa Torańska pracowała niemal od samego dnia katastrofy smoleńskiej do swojej śmierci. Przeprowadziła setki rozmów, zapisała dziesiątki stron. "Smoleńsk” był zakrojony na potężne, reporterskie dzieło, które w historycznej, ale też bardzo osobistej perspektywie miało pokazywać rozmiar i wymiar smoleńskiej katastrofy.

Książka ukazała się po śmierci autorki i tylko częściowo wykorzystuje jej pracę. W "Smoleńsku” znalazły się te rozmowy, które wydawcy uznali za "zakończone”. Jest ich kilkadziesiąt – jedne dłuższe, inne całkiem krótkie.

Wśród rozmówców Torańskiej nie ma podziału na polityków, czy rodziny ofiar. Są ludzie, którzy opowiadają o tragedii. Nie ma znaczenia, czy to spojrzenie osobiste, czy zawodowe. Istotne, że pokazuje w możliwie szerokiej perspektywie to wszystko, co wydarzyło się 10 kwietnia 2010 roku i w kolejnych dniach po katastrofie.

Torańska nie pyta, ale rozmawia. Świetnie zorientowana w szczegółach i niuansach związanych ze Smoleńskiem wchodzi nierzadko w polemikę, nie boi się zdecydowanie artykułować swoje zdanie. Ale, co ważne, to wciąż merytoryczna rozmowa, w której strony wzajemnie się szanują. Nawet, jeśli różni je spojrzenie na meritum i nawet wtedy, gdy mają inną wiedzę lub pamiętają inaczej.

Teresa Torańska "Smoleńsk", Wielka Litera, 2013 r.

CAŁA RECENZJA

Najlepsze książki dla kobiet 2013

W tym roku przeczytałam kilka dobrych książek napisanych przez kobiety o kobietach, które z przekonaniem mogę Wam polecić. Wybrałam te, które pamiętam do dziś; poruszające, odważne, dowcipne, mądre i ważne. Ale też po prostu wciągające i ciekawe. Wybór dziesiątki najlepszych dla kobiet 2013 jak zwykle jest subiektywny, a kolejność przypadkowa.

 

Barbara Kosmowska
"Ukrainka"
W.A.B.

"Ukrainka" to książka tak dobra i  równocześnie tak mocno dotykająca dzisiejszego świata, że wróżę jej wielką karierę. Znakomita literatura.
TU RECENZJA

Alice Hoffmann
"Gołębiarki"
Wielka Litera

"Gołębiarki" to powieść o kobietach; silnych, odważnych, zdeterminowanych. O kobietach, które żyją mimo wszystko i wbrew wszystkiemu. I choć los tragicznie je doświadcza, usiłują żyć i przeżyć. Cokolwiek to oznacza.
TU RECENZJA

Grażyna Jeromin-Gałuszka
"Magnolia"
Prószyński i S-ka

W "Magnolii" zachwyciły mnie kobiece postacie, które tylko pozornie tworzą tło książki. Tak naprawdę to one - kobiety silne, odważne, ciepłe i nieco szalone - są samą esencją tej opowieści. Pięknej i mądrej opowieści.
TU RECENZJA

Lori Nelson Spielman
"Lista marzeń"
Rebis

To książka o odwadze, która pozwala zburzyć bezpieczne życie i zrobić w końcu coś naprawdę dla siebie. O iskierce, która tli się w każdym z nas. Ale rzadko u kogo ma szansę rozpalić się na dobre.
TU RECENZJA

Maria Sveland
"Zgorzkniała pizda"
Czarna Owca

Odnalazłam w tej książce klimat "Strachu przed lataniem", choć to zupełnie inna historia. Ale podobieństwo tkwi w szczerości i bezlitosnym rozprawieniu się bohaterek ze sobą. A równocześnie w sile, którą te książki ze sobą niosą. I przekazują ją kobietom.
TU RECENZJA

Krystyna Kofta
"Autobiografia. Kobieta zbuntowana"
W.A.B.

Świetnie napisana, z dużym dystansem i autoironią, ale bez kompleksów. To autobiografia pisarki, artystki, ale przede wszystkim opowieść o kobiecie, która zna swoją wartość.
TU RECENZJA

Katarzyna Pisarzewska
"Zbieg okoliczności"
Prószyński i S-ka

"Każde małe miasteczko skrywa mroczne tajemnice... W niewielkim Gosztowie życie toczy się niespiesznie i przewidywalnie... Do czasu." Znakomita współczesna powieść z kryminalnym tłem. Jedna z moich największych tegorocznych fascynacji książkowych.

Agnieszka Osiecka
Dzienniki 1945-1950
Prószyński i S-ka

To jedna z tych książek, na które czekaliśmy długo i o których pewnie długo nie zapomnimy. Jesienią 2013 roku trafił do księgarń I tom „Dzienników” Agnieszki Osieckiej. Obejmuje on lata 1945-1950 i otwiera wielotomową edycję. Zapowiada się znakomicie.
TU WIĘCEJ

Carla Montero
"Szmaragdowa tablica"
Rebis

Tajemnica, sekretny związek, namiętność. Wojna i miłość. To wszystko znajdziecie w tej książce; barwnej, zaskakującej, nieprzewidywalnej. Łączącej w sobie cechy dobrego kryminału, sensacji, romansu i powieści historycznej.
TU WIĘCEJ

Nancy Milford
"Zelda. Wielka miłość F. Scotta Fitzgeralda"
Marginesy

Miała fantazję, temperament, talent. Była piękna i inteligentna. Wiedziała, czego chce w życiu. Stać ją było na każde szaleństwo. Zelda - wielka miłość, żona i muza słynnego Scotta Fitzgeralda. I w jakimś sensie jego ofiara.
TU RECENZJA


CZYTAJ TAKŻE NAJLEPSZE KRYMINAŁY 2013

Zapowiedzi na październik: "Smoleńsk", "Blogotony", "Dwanaście słów"

Kocham polską literaturę, a szczególną słabość mam do rodzimego, dobrego reportażu. Z wielkimi nadziejami czekam więc na książki Wielkiej Litery, które wkrótce pojawią się w księgarniach. Przyjrzyjcie się im uważnie. 

 

Inga Iwasiów
"Blogotony"

Na pierwszy ogień idą "Blogoty" Ingi Iwasiów. A oto, co inni o niej napisali: "Dla Ingi Iwasiów literatura i czytanie nie są oderwane od życia. Pisarka znajduje w lekturach stany naszej świadomości, nasze skryte obsesje i puentuje – często boleśnie, zawsze przenikliwie." - pisze Piotr Mucharski.

"Błyskotliwy strumień myśli, który rwie brzegi oczywistości. Autorka pisze nonszalancko i osobiście, rezygnuje z bariery języka akademickiego, nie chowa się za słowami. Swoją książką udowadnia własną tezę, że „prawdziwy wysiłek, intelektualny i emocjonalny, do jakiego nakłania nas sztuka, stanowi zawsze aktualną wartość”." -  Hanna Samson 

     

 Jan Jakub Kolski
"Dwanaście słów"

Nowa powieść reżysera i pisarza, autora "Egzaminu z oddychania". Utrzymana w powściągliwym a jednocześnie intensywnym klimacie przypominającym film Jane Campion "Fortepian". Opowieść o miłości, ale niechcianej; pamięci, która jest zbyt natrętna; pokusach, które przerażają i o człowieku, który jest tajemnicą. Od dzikiej Afryki, po samotny dom ukryty w lesie. Od wielkich przemian w dziejach ludzkości, po skromną wiejską historię losu jednego dziecka. Kolejny raz Jan Jakub Kolski każe swoim czytelnikom odbyć podróż po świecie pełnym tak niesprawiedliwości jak i piękna. Ale także podróż po meandrach ludzkiej natury. Zderza ze sobą małość i wielkość człowieka, jego siłę i słabość, moralność i deprawację. Marianna ma trzydzieści jeden lat, jest jedną z najładniejszych boromeuszek w klasztorze, ma niebieskie oczy, czarne włosy, zrośnięte brwi i jasną cerę. Opiekuje się chorymi w szpitalu, pielęgnuje ich, wysłuchuje losów? O świcie zachodzi do kościoła, aby uwielbić wiszący w transepcie wizerunek Jezusa ? pięknego, smukłego, ciemnoskórego i? budzącego w niej nieprzyzwoite podniecenie. Kiedy postanawia uciec z klasztoru, wykrada święty obraz i zabiera ze sobą. Trzy miesiące później, w poszukiwaniu pracy, staje u drzwi Fryderyka, mieszkającego w leśnej chacie mężczyzny - ekscentrycznego samotnika, czarniawego, barczystego i nieprzyjemnego, z zapisaną w oczach mieszaniną mądrości i okrucieństwa. Nieliczni, którzy o nim wiedzą, nazywają go nauczycielem muzyki. Dwadzieścia lat temu przyjechał z Afryki. Co kazało mu uciekać z Kenii? 

Teresa Torańska
"Smoleńsk"
 
Ostatnia książka Teresy Torańskiej, którą sama autorka uważała za jedną z dwóch, obok "Onych", najważniejszych w jej dorobku. Zbiór rozmów (kilku już opublikowanych i wielu zrobionych na potrzeby tej książki, które nigdy nie ukazały się w druku) składa się na obraz Polski "posmoleńskiej" - jak ta katastrofa wpłynęła na społeczeństwo, polityków, ludzi związanych ze sprawą smoleńską i przyszły kształt życia politycznego w Polsce.

Teresa Torańska pracowała nad tą książką do końca, nie zdążyła zrobić jeszcze kilku wywiadów, ale materiał, który pozostawiła, jest ważną diagnozą dzisiejszej Polski.


* z materiałów wydawcy

Alice Hoffmann „Gołębiarki”

"Gołębiarki" to powieść o kobietach; silnych, odważnych, zdeterminowanych. O kobietach, które żyją mimo wszystko i wbrew wszystkiemu. I choć los tragicznie je doświadcza, usiłują żyć i przeżyć. Cokolwiek to oznacza.
 
Cztery bohaterki "Gołębiarek" łączy dramatyczna historia i gołębie, które są ich łącznikiem ze światem. To właśnie one stają się w pewnym momencie istotą, samą esencją ich życia. Kobiety mają za sobą traumatyczne przeżycia, przed sobą niepewną przyszłość. Kanwą ich historii są wydarzenia z 70 roku p.n.e. i walka 900 Żydów zamkniętych w górskiej twierdzy Masada i odpierających ataki Rzymian.

Wśród nich są Jael, Riwka, Szira i Aziza, cztery niezwykłe kobiety. W gołębniku, w codziennym kontakcie z ptakami, poznajemy je krok po kroku, choć to proces niełatwy i długotrwały. Można powiedzieć, że to właśnie gołębie pozwalają nam dotrzeć do istoty ich natury. Poznać sekrety, marzenia, lęki kobiet. Dotrzeć do samego sedna ich samotności i cierpienia.

Riwka straciła męża, a jej córka została brutalnie zgwałcona. Wydaje się, że jej rozpacz nigdy się nie skończy. Jael ma za sobą traumatyczne dzieciństwo, a jej dotychczasowe życie było pasmem nieszczęść. Aziza żyje na granicy dwóch światów; kobiecego i męskiego. Cierpi, bo nigdy nie jest naprawdę sobą. Szira pragnie miłości, której nie może dostać.

Z tego pasma cierpień, lęków, frustracji, niepewności powoli rodzi się siła do walki i determinacja, by żyć. Wydaje się, że bohaterki Hoffmann przeszły w życiu tyle, że już nic gorszego, poza śmiercią, nie może ich spotkać. A śmierć towarzyszy im każdego dnia, więc się jej nie boją. Zaczynają więc żyć; świadomie, w pełni, dla siebie.

Piękna, liryczna historia o kobietach i istocie życia. Opowiedziana prostym, przejmującym językiem. Mądra i wzruszająca.

Alice Hoffmann „Gołębiarki”, Wielka Litera, 2013 r.

Książki na wakacje: Anna Klara Majewska "Rok na Majorce"

To lektura idealna na urlop; lekka, dowcipna, pobudzająca apetyt na przygodę życia, miłość życia, podróż życia. Na życie w ogóle; odważne, poza schematami, jakieś. Ta odwaga, swoista brawura najbardziej mi zresztą w tej książce przypadła do gustu.

Jak to zwykle - nie tylko u Hitchkocka - bywa, najpierw jest trzęsienie ziemi, a potem jest tylko ciekawiej. Piękna, niezależna architektka Magda zostawia za sobą wygodny apartament w Wiedniu, niezdecydowanego na wspólną przyszłość bogatego kochanka i wyrusza na Majorkę, na której zawsze pragnęła zamieszkać - oczywiście poza turystycznym sezonem i wyłącznie w otoczeniu autochtonów. Tu szuka spokoju, spełnienia i szczęścia.

Ale marzenia marzeniami, a życie życiem. A to, w tzw. codziennych sprawach nie okazuje się sielanką. Trzeba znaleźć odpowiedni dom, a potem go zaadaptować tak, by nadawał się do wspólnego życia z dorastającym synem, który ma zamienić ekskluzywne warunki na znacznie mniej komfortowe. Trzeba też znaleźć dla siebie jakieś źródło utrzymania, no i polubić zdecydowanie wolniejsze i spokojniejsze tempo, które może doprowadzić do szewskiej pasji. Magda uczy się życia na Majorce i powoli się w nim odnajduje. Pomagają jej w tym nietuzinkowi przyjaciele i pasja, dzięki której kobieta rozkręca całkiem intratny biznes.

No i oczywiście jest też miłość... Uczucie przychodzi zupełnie nieoczekiwanie. Wydaje się, że Magda spotkała księcia z bajki. Bogatego, szarmanckiego i - co najważniejsze - wolnego. Ale to niekoniecznie koniec miłosnych perypetii bohaterki, która ma wyjątkową umiejętność wikłania się w skomplikowane związki...

Nie zdradzę więcej nic, żeby nie popsuć Wam tej lektury. Idealnej na wakacje.

Anna Klara Majewska "Rok na Majorce", Wielka Litera, 2013 r.

A. J. Gabryel "Facet na telefon 2. Grzesznik"

Ciężko sprostać drugiej części, jeśli pierwsza była dobra i w jakimś sensie nowatorska - a "Facet na telefon 1" taki był. Czym jeszcze można zszokować, zbulwersować, jakie tabu przełamać, jeśli właściwie wszystko już się w tych kwestiach, całkiem zresztą zgrabnie, zrobiło? A. J. Gabryel poszedł więc w sentymentalizm i rzewne klimaty. Uspokajam jednak wierne czytelniczki i czytelników - bohater to wciąż ten sam facet; Adam G., męska prostytutka.

O "Facecie na telefon" napisałam w samych superlatywach doceniając dobry styl i ciekawy pomysł na popularną powieść. Dla kobiet i o kobietach; samotnych, spragnionych miłości, czułości, seksu. Traktujących mężczyzn instrumentalnie, ale w gruncie rzeczy nieszczęśliwych i tęskniących za prawdziwym uczuciem.

Adam G., przystojny, inteligentny, zblazowany super-facet, "maszynka do seksu", spełnia fantazje swoich klientek za grubą kasę (i to wszystko w Polsce!). On jest szczęśliwy, bo - cynicznie rzecz ujmując - łączy przyjemne z pożytecznym, one niby też, ale jednak nie do końca, bo za płatnym seksem stoi zawsze jakiś osobisty dramat, albo przynajmniej problem. No i oczywiście, wcześniej czy później, zakochują się w Adamie.

W książce "Facet na telefon 2. Grzesznik" role się jakby odwracają. Adam bardzo mocno przeżywa śmierć jednej ze swoich klientek, Ilony, której - dosłownie - towarzyszy na łożu śmierci. Tu autor poszedł w bardzo naturalistyczne klimaty - ale to właśnie one mają pokazać, jaka więź łączyła tych dwoje.

Czyżby Adama G. dosięgła miłość? Albo przynajmniej tęsknota za miłością? W tym kierunku prowadzony jest "Grzesznik". W tej części to facet wyciszony, zmęczony dotychczasowym stylem życia. Spragniony uczucia, stabilizacji, spokoju? To nie jest powiedziane wprost, ale taki klimat tworzy autor. I  w tej książce zdecydowanie na pierwszy plan wysuwa się Adam G., a nie jego klientki. Sporo tu refleksji, osobistych przemyśleń, wątpliwości. Seks - tak, ale nie tylko. w końcu czegoś dowiadujemy się o nim samym; i jakoś go to ociepla, "uczłowiecza", zbliża do czytelnika.

To dobry zabieg, bo w jakimś sensie zaskakujący, szczególnie dla czytelników pierwszej części. Ale też łagodzący - to dla nowych czytelników. A polscy czytelnicy, jak zdążył się pewnie zorientować autor, są bardzo przywiązani do własnego wyobrażenia świata. "Facet na telefon" trochę to wyobrażenie burzy, ale w drugiej części książki jednak mu wychodzi naprzeciw.

Idąc tym tropem. Staję o zakład, że w "Facecie na telefon 3" Adam G. się ożeni. W czwartej części rozwiedzie. Potem będzie samotny, wróci do zawodu i dawnej formy, potem znowu kogoś spotka... I dobrze, niech się to kręci, niech się sprzedaje. Zdecydowanie lepsza to proza niż "Oblicza Greya". No i nasza, polska. Z blogiem w tle, więc może nawet z życia wzięta ;)

A. J. Gabryel "Facet na telefon 2. Grzesznik", Wielka Litera, 2013 r.

Amanda Prowse "Zła kobieta"

Czekałam na tę książkę i miałam wobec niej spore oczekiwania. Zostałam zaskoczona, ale... pozytywnie. Zamiast niszowej literatury faktu dostałam dobrą literaturę popularną; z ciekawą akcją i wyraziście nakreślonym problemem przemocy w rodzinie. W tej książce nie ma sądu nad oprawcą; są same ofiary i jest ich wiele. 

Autorka umiejętnie stopniuje napięcie i dawkę agresji, przemocy, upokorzenia. Słusznie, bo pewnie byłoby to nie do zniesienia i nie do uwierzenia. Historię Kate poznajemy "kiedyś" i "dziś".

Owo "kiedyś" oznacza lata przemocy i sadyzmu ze strony męża kobiety; inteligentnego, przystojnego, czarującego mężczyzny. Idealnego ojca, znakomitego pedagoga i dyrektora szkoły. Oprawcy, który życie swojej ofiary regulował codziennymi zadaniami i karami. Wymyślnymi, rytualnymi, okaleczającymi.

Kate jest typową ofiarą; bezwolną, sparaliżowaną strachem o dzieci, dbającą o pozory "normalnej rodziny". Za wszelką cenę; również za cenę własnego codziennego cierpienia, które staje się rutyną. To nie tylko cierpienie fizyczne, zadawane przez męża, ale też upokorzenie, którego doświadcza ze strony dzieci; niczego nieświadomych i biorących matkę za "wariatkę", choćby za względu na jej rytuały, jak codzienne pranie pościeli, które miało maskować przemoc.

Wydaje się, że z tej pułapki nie ma ucieczki. I któregoś dnia wszystko pęka: Spokojna, wyciszona Kate zadaje swojemu mężowi wiele ran kuchennym nożykiem do obierania warzyw, pyta dzieci, co by zjadły na kolację i dzwoni na policję przyznając się do morderstwa.

Brzmi niewiarygodnie? A jednak. Czytałam znakomitą książkę Katarzyny Bondy o polskich kobietach-morderczyniach, więc dla mnie to wiarygodna i tzw. życiowa sytuacja. Ale  już cała reszta tak oczywista nie jest. Kate dostaje niski wyrok, w miarę spokojnie przechodzi więzienie i wychodzi na wolność. Spadek po mężu pozwala jej wieść wygodne życie, a nawet spełniać marzenia. Problem jednak w tym, że do życia - w sensie rodzinnym i społecznym - sprzed morderstwa powrotu już nie ma.

I tak mamy owo "dziś". Oznacza ono samotność, wrogość i oskarżenia ze strony dzieci. Kompletną alienację i poczucie niewiarygodnej straty.  Kate znów jest ofiarą, w dodatku podwójną; dzieci mają do niej pretensje, że przez lata ukrywała przemoc, której doświadczała, a także, że rozwiązała "swój" problem pozbawiając życia ich ukochanego ojca.

Wydaje się, że to znów sytuacja bez wyjścia. Nie da się wrócić czasu, nie da się odkupić win. Ale sens tej książki leży w determinacji i sile, którą ma w sobie główna bohaterka. Jesteśmy więc świadkami jej "ponownego narodzenia". I swoistego dojrzewania; do szczerości, prawdy, otwartości. Również do tego, by dać sobie prawo do szczęścia, do samej siebie, swojego odrębnego życia. To również droga do odzyskania dzieci. I więcej nic nie powiem, bo zabiorę Wam przyjemność czytania tej trudnej, wstrząsającej, ale też pięknej historii...

Amanda Prowse "Zła kobieta", Wydawnictwo Wielka Litera, 2013 r.

Iris Chang "Rzeź Nankinu"

Siłą tej książki jest jej dokumentalna i historyczna wartość - unikatowa, pod wieloma względami odkrywcza i świadcząca o wielkiej determinacji autorki. Równie intensywny jest jej emocjonalny przekaz. Amerykańska reporterka Iris Chang, bazując na opowieściach swoich dziadków, dotarła do materiałów, które są świadectwem niewiarygodnej zbrodni dokonanej w 1937 roku na mieszkańcach chińskiego miasta Nankin.

Do oblężenia Nankinu doszło podczas drugiej wojny japońsko-chińskiej; 13 grudnia 1937 roku stolica narodowych Chin dostała się w ręce Japończyków. Był to punkt zwrotny tej wojny, ale równocześnie początek niespotykanej w dziejach świata zbrodni ludobójstwa dokonanej na setkach tysięcy Chińczyków. O tej historii Iris Chang słyszała w swojej rodzinie od dziecka. Opowieści o niewinnych ofiarach, wyjątkowym okrucieństwie Japończyków, a zarazem heroicznej obronie mieszkańców miasta kazały dziennikarce zgłębić ten temat. Jej żmudna praca zaowocowała nieznanymi dotąd dokumentami ocalałymi z oblężenia, relacjami świadków, którzy przeżyli rzeź.

Chang zrobiła z tego znakomity użytek. Napisała książkę świetnie udokumentowaną, mającą wszelkie walory historyczne, ale równocześnie zbudowaną na osobistych emocjach; dramatyczną i niezwykle osobistą w wymowie. Zapomnijcie o historii, polityce, wojnie, a pomyślcie o tragedii każdej z przypadkowych ofiar; matek, ojców, dzieci - zdaje się mówić autorka - o każdej wymyślnej torturze i zbrodni, których celem było zadanie jak największego cierpienia.

Iris Chang konsekwentnie buduje emocjalny przekaz, tak by wstrząsnąć czytelnikiem. Przedstawia szczegółową relację z Gwałtu Nankińskiego pełną okrutnych, wynaturzonych scen gwałtu na dzieciach, kobietach, starcach. Sceny tortur, gwałtów i zabijania są tak naturalistyczne i drastyczne, że chwilami trudno o nich po prostu czytać. Równie wstrząsające są historie ludzi, którzy cudem przeżyli rzeź; okaleczni psychicznie i fizycznie nigdy już nie doszli do siebie. I nigdy nikt nie zadośćuczynił ich tragedii.

Unikatowe są w tej ksiażce relacje osób, które przeżyły zagładę, ale nie mniejszą jej  wartością są także wspomnienia misjonarzy, czy korespondentów, którzy w tym czasie byli w Nankinie. Jedną z takich osób był John Rabe, niemiecki przedsiębiorca i polityk, który prowadził międzynarodowe dzialania na rzecz obrony Nankinu. Dzięki jego dziennikowi możemy z bezstronnej perspektywy spojrzeć na wydarzenia z 1937 roku; zobaczyć jak broniło się miasto i jak nierówna i pozbawiona wszelkich zasad była to walka.

Książka Iris Chang ma jeszcze drugi, szczególnie osobisty i tragiczny wymiar. "Rzeź Nankinu" to dzieło, któremu dziennikarka poświęciła wiele lat swojego życia; zarówno zawodowego, jak i osobistego. Nie wiadomo do końca, jaki wpływ na jej stan psychiczny miała pracą nad publikacją, ale z pewnością była to książką jej życia. Wkrótce po tym, jak "Rzeź Nankinu" stała się bestsellerem w Stanach, u Chang zdiagnozowano chorobę psychiczną.

W 2004 roku popełniła samobójstwo. Miała 36 lat, zostawiła męża i malutką córeczkę.

Iris Chang "Rzeź Nankinu", Wydawnictwo Wielka Litera, 2013 r.

Zapowiedzi na styczeń cz.I: "Ona pierwsza", "Rzeź Nankinu", "Podróżniczki. W gorsecie i krynolinie przez dzikie ostępy”

Dziś pierwsza odsłona wydawniczych nowości 2013. Zapowiadają się znakomicie; obyczajowo, podróżniczo, historycznie. Odważnie i z rozmachem. Takich książek życzę sobie i Wam w całym 2013 roku.

"Ona pierwsza"
TU RECENZJA

Maggie O'Farrell

Rebis

Londyn lat 50. Alexandra Sinclair w samym sercu londyńskiej bohemy buduje swe nowe życie u boku ukochanego mężczyzny. Sprawy się jednak mocno komplikują...

Londyn współcześnie. Elina po traumatycznym porodzie usiłuje odnaleźć się w roli matki. Nie ułatwia jej tego partner, który boryka się z niejasnymi wspomnieniami z własnego dzieciństwa, zupełnie nieprzystającymi do wersji przedstawianej przez rodziców.

Losy tych dwóch kobiet, żyjących w różnych czasach, okazują się w przedziwny, intrygujący sposób splecione.

"Połączenie wzruszającego romansu z trzymającym w napięciu thrillerem psychologicznym - oto cała O'Farrell. (...) Świetnie się czyta" - "Elle"

"O'Farrell ma niewiarygodną umiejętność precyzyjnego przenikania i oddawania ludzkich emocji. Tutaj pokazała też mistrzostwo w budowaniu intrygującej opowieści" - "Observer"

Maggie O'Farrell pracowała jako dziennikarka w Hongkongu, była także zastępcą redaktora działu literackiego "Independent". REBIS opublikował Kiedy odszedłeś, jej debiut powieściowy, który zdobył prestiżową nagrodę im. Betty Trask, a także Ten dystans między nami i Zniknięcia Esme Lennox. Za powieść Ona pierwsza autorka otrzymała w 2010 roku COSTA Novel Award.

"Rzeź Nankinu"
TU RECENZJA

Iris Chang

Wielka Litera

W grudniu 1937 r. armia japońska wkroczyła do chińskiego miasta Nankin. W ciągu zaledwie kilku tygodni rozegrały się tam wydarzenia o niespotykanym w historii, niewyobrażalnym wręcz okrucieństwie. W wymyślny, bestialski sposób torturowano, gwałcono i wymordowano tam ponad 300 000 ludzi - żołnierzy i cywilów, w tym kobiety i dzieci. Iris Chang dotarła do ocalałych z masakry oraz nowo odkrytych dokumentów i opisała zapomniany, przerażający i mało znany epizod w dziejach chińsko-japońskich stosunków.

Napisana z ogromnym emocjonalnym zaangażowaniem Rzeź Nankinu wyciąga tę historię z mroków niepamięci. W Stanach Zjednoczonych stała się bestsellerem i wzbudziła liczne dyskusje.

„Podróżniczki. W gorsecie i krynolinie przez dzikie ostępy”

Wolf Kielich

W.A.B.

XIX wiek, mężczyźni dzierżą władzę, kobiety siedzą w domu, grzejąc dłonie przy kominkach. Jednak nie wszystkie. Lady Hester Stanhope, Alexandrine Tinne, Ida Pfeiffer, Isabella Bird-Bishop, Marianne North, Mary Kingsley, Daisy Bates, Alexandra David Néel oraz inne odważne damy postanowiły wyrwać się z ram konwenansu, poczuć smak niezależności, dać upust swojej prawdziwej naturze, zaspokoić ciekawość - słowem, wyruszyć w daleki świat. I choć wiązało się to z wieloma niebezpieczeństwami - niekiedy większymi od tych, które mogły grozić mężczyznom - wszystkie dokonały wyczynów jak na tamte czasy niewiarygodnych, a przy tym niektóre wniosły znaczny wkład w rozwój nauki.

W sukniach i kapeluszach przemierzały pustynie oraz morza, konno i na słoniach podróżowały przez egzotyczne kraje, przebywały wśród kanibali, w murach klasztorów, w indiańskich wigwamach, jadły mrówki i węże. Poznawały obce zwyczaje i rytuały, wykazując więcej tolerancji i zrozumienia niż mężczyźni dokonujący odkryć przeważnie z bronią gotową do strzału.

* notki ze stron wydawnictw

Piotr Czerwiński „Pigułka wolności”

Inteligentna, ironiczna, gorzka i przewrotna. Taka jest „Pigułka wolności”, w której autor bezlitośnie rozprawia się z pokoleniem „lubię to” żyjącym w wirtualnym świecie portali społecznościowych. Świecie - dodajmy - sztucznym, nadmuchanym, bezmyślnym, iluzorycznym i niebezpiecznym.

„Na początku było słowo, a potem człowiek w nie kliknął. Tak to się zaczyna...” Tak zaczyna się powieść Piotra Czerwińskiego, której głównym bohaterem jest Aleksander Roleksy. Ma on „mimo pozornego zastoju, bardzo bogate życie”, a owo „bogactwo”, zważywszy na jego nieudacznictwo, sprowadza się wyłącznie do posiadanych profili na Facebooku, Naszej Klasie, Twitterze, itd., itd.

Pewnego dnia, trochę z nudów, a trochę dla żartu Roleksy tworzy na Facebooku absurdalne konto pod równie absurdalnym hasłem. Zapomina o nim równie szybko, jak je wymyślił, a tymczasem strona „Fart For Malawi” zaczyna żyć własnym życiem.

Tysiące użytkowników „lubią to”, a „klików” przybywa z każdym dniem. Roleksy staje się bohaterem sieci. W dodatku bohaterem przypadkowym, mimo woli i wbrew zdrowemu rozsądkowi. Ale, jak się okazuje, w świecie „klików” nie rządzą racjonalne zasady. Rządzi... no właśnie – co? Co tak naprawdę rządzi społecznością w siecią? Takie pytanie zadaje sobie Alex i nie znajduje w miarę mądrej odpowiedzi. Ale równocześnie wciąga się w tę grę, której czuje się kreatorem. Skoro każde jego najbardziej banalne słowo urasta do rangi życiowej mądrości w oczach społeczności, to przecież coś w tym musi być...   

Roleksy, niesiony na fali przedziwnej, wręcz histerycznej popularności, odnajduje się nie tylko w rolu duchowego przywódcy, ale także w roli idola kobiet. A te zasypują go dowodami uwielbienia. Szczególnie skuteczna okazuje się Ultra Maryna, która prowadzi Roleksa w coraz bardziej niebezpieczne rejony abstrakcji i megalomanii. A wszystko, choć cwane i wcale nie tak bezinteresowne pod sztandarem - a jakże - miłości...

"Pigułka wolności" bezpardonowo, choć w dość przewidywalny chwilami sposób rozprawia się z mediami elektronicznymi i społecznościami w sieci. Obnaża całą bezmyślność, głupotę, sztuczność i nietrwałość zjawisk wykreowanych przez  wirtualną popkulturę. I równocześnie pokazuje ich porażającą siłę. "Człowiek używający lewego klawisza, może dziś obracać w pył całe kontynenty i świętą niewinność milionów istot.  (...) To dzisiaj broń masowej zagłady." 

I nie sposób się z tym nie zgodzić. Polecam, bo w tej "Pigułce..." dostajemy mocno skondensowaną pigułkę współczesnego świata, który sami kreujemy. Mniej lub bardziej świadomie.

"Jak nie masz konta na Facebooku to nie istniejesz"

Czy rzeczywiście?

    

Piotr Czerwiński „Pigułka wolności”, Wydawnictwo Wielka Litera, 2012 r.

David Nicholls "Dobry początek"

W tej książce humor, ironia i zabawny ton wysuwają się na pierwszy plan. Ale pod płaszczykiem lekkości, czy wręcz nonszalancji autor pokazuje prawdziwe problemy związane z dorastaniem, poszukiwaniem swojego miejsca w życiu, akceptacją otoczenia. Jest śmiesznie, dowcipnie, ale też całkiem serio - tak jak w życiu. I to mi się w "Dobrym początku" podoba.  

Brian Jackson wyrwał się z małego miasteczka, by studiować na uniwersytecie literaturę angielską. Chłopak jest ambitny, a studia mają być dla niego przepustką do lepszego życia. W rodzinnym domu zostawił matkę i wspomnienia po zmarłym przedwcześnie ojcu. A także kompleksy, niepewność, samotność.

Brian chce zapomnieć o przeszłości i żyć pełnią życia; bawić się, odnosić sukcesy, być duszą towarzystwa, mieć dziewczynę. Wydaje się, że los mu sprzyja. Podczas imprezy poznaje piękną Alice Harbinson, którą za wszelką cenę postanawia zdobyć. I tu następuje seria mniej lub bardziej zabawnych zdarzeń, które bardziej oddalają niż przybliżają naszego bohatera do obiektu jego westchnień.

Chłopak błaznuje, ośmiesza się, ale równocześnie nie zraża niepowodzeniem.  O serce pieknej Alice postanawia zawalczyć biorąc w popularnym teleturnieju „Uczelniane Rozgrywki”. Niestey, na tym polu również ponosi klęskę. Pech goni pech, a dobry humor zdaje się opuszczać Briana. Czarę goryczy przelewa wizyta w rodzinnym domu. Matka oświadcza mu, że wychodzi za mąż za ich sąsiada, wujka Desa (którego Brian wyjątkowo nie lubi), i że będą razem prowadzić pensjonat. Chłopak ma zabrać swoje rzeczy, a gdy protestuje, matka oskarża go o to, że zostawił ją samą po śmierci ojca. Padają ostre słowa: "To już nie jest twój dom!"

Powrót do uniwersyteckiego życia nie poprawia sytuacji. Brian nie ma już w sobie tyle energii, luzu, humoru i determinacji co na początku. Zaczyna się nad sobą zastanawiać i w sobie - a nie w świecie zewnętrznym - szukać przyczyn swoich niepowodzeń. I okazuje się, że to dopiero jest początek wszystkiego, co dobre...

Świetnie się czyta - choć zupełnie inaczej niż "Jeden dzien". Jest i zabawnie, i refleksyjnie. Doceniam tę nową, pozornie lekką odsłonę pisarstwa Davida Nichollsa, który udowodnił w tej książce, że śmiesznie nie znaczy głupio.

David Nicholls "Dobry początek", Wydawnictwo Wielka Litera, 2012 r.

Zapowiedzi na październik cz. II: Biografia Jarosława Iwaszkiewicza, autobiografia Jeanette Winterson, "Egzamin z oddychania" Jana Jakuba Kolskiego

Dziś druga część zapowiedzi na październik. Wybrałam książki, jak mi się wydaje, niepowtarzalne i wyjątkowe. Choć każda z nich jest inna, ale łączy je już na pierwszy rzut oka pewna nić intymności i wrażliwości. Te książki przeczytam na pewno, bo i wiele sobie po nich obiecuję.

Jan Jakub Kolski

„Egzamin z oddychania”

Wielka Litera

Intymna opowieść o związku dojrzałego mężczyzny i młodej kobiety. Miłość, która przekracza granice rozumu, seks, który spala ich dusze i ciała. To, że musieli się spotkać, było zapisane gdzieś w gwiazdach. Obsesja, fascynacja, pożądanie, zachłanność i ciekawość prowadzą ich do nieuniknionego - końca świata.

Literacki język pokazuje charakterystyczną wrażliwość i poetykę, jaką Kolski posługuje się w swojej twórczości, zarówno filmowej, jak i prozatorskiej.

Jeanette Winterson

„Po co ci szczęście, jeśli możesz być normalna?”
TU RECENZJA

Rebis

To chyba najbardziej osobiste i poruszające dzieło Winterson, napisana bez cenzury autobiografia. Podróż w głąb szaleństwa i z powrotem, którą autorka odbyła w poszukiwaniu biologicznej matki; opowieść o dorastaniu w przemysłowym miasteczku podlegającym drastycznym przemianom; o dążeniu do szczęścia, o książkach, które uratowały jej życie i zaprowadziły ją na uniwersytet oksfordzki. Siła emocjonalna tej książki poraża i sprawia, że pozorny brak pisarskiej wirtuozerii wydaje się autorskim podstępem.

Jeanette Winterson mieszka na wsi nieopodal Londynu. Jest autorką powieści, esejów i tekstów krytycznych. REBIS opublikował jej najważniejsze utwory, m.in. Nie tylko pomarańcze, Namiętność, Płeć wiśni, Podtrzymywanie światła, Kamiennych bogów oraz Sztukę i kłamstwa.

Jej pisarstwo było wielokrotnie doceniane: w 1985 roku Nie tylko pomarańcze? uhonorowano Nagrodą Whitbreada za najlepszy debiut powieściowy, w 1987 roku Namiętność zdobyła John Llewellyn Rhys Memorial Award, a w 1989 roku Płeć wiśni otrzymała nagrodę E.M. Fostera American Academy and Institute of Arts and Letters.

Radosław Romaniuk

„Inne życie. Biografia Jarosława Iwaszkiewicza” (tom 1)
TU RECENZJA

Iskry

Pierwsza na polskim rynku wydawniczym kompletna, analityczna, a przy tym błyskotliwie napisana biografia Jarosława Iwaszkiewicza, pisarza, który przez wiele lat wpływał na kształt polskiej kultury, tworzył literackie kanony estetyczne, budził zainteresowanie swoim życiem i aktywnością artystyczną.

Pierwszy z dwóch tomów obejmuje lata 1894–1939. Książka zawiera wiele fotografii z archiwum rodzinnego.

O książce:

„Potrafię być surowa, ale umiem docenić wnikliwe spojrzenie na biografię mego Ojca. Uważam za wielką zasługę autora, że zbadał ją tak dobrze, łącząc życie i twórczość, wykorzystując nieznane dokumenty. Wiele fragmentów tej książki, zwłaszcza dotyczących okresu ukraińskiego, to były rzeczy, których nie wiedziałam. I nawet było mi trochę wstyd z tego powodu”.

Maria Iwaszkiewicz

*notki ze stron wydawców

Anna Dziewit Meller "Disko"

Anna Dziewit-Meller dotyka w swojej książce niezwykle wrażliwej i trudnej materii - pedofilii. Ale robi to w szczególny sposób; grubą krechą kreśląc bohaterów, w groteskowej formie pokazując rzeczywistość lat 90., a dramat molestowanej dziewczynki przykrywając płaszczykiem zgrywy. To niewątpliwie ułatwia tę lekturę, ale czy jednak nie za bardzo? Pytań mam więcej, ale co do jednego nie mam wątpliwości: ważne, że ten temat pojawił się w polskiej literaturze. Nawet jeśli w takiej - na pozór lekkiej - formie. 

Paweł Kozioł, bohater "Disko" ("Lat trzydzieści. Szczupły brunet. Włosy lekko kręcone, na karku dłuższe niż krótsze.") uczy tańca w podstawówce na Śląsku. Specyficzne jest tu wszystko; począwszy od prostych, tradycyjnych śląskich rodzin, w których wychowują się dzieci, aż po szkołę kierowaną przez dyrektorkę-religijną fanatyczkę. To także ciekawa postać; ogarnięta antykomunistyczną manią, usiłuje ze świeckiej, państwowej szkoły uczynić placówkę uprzywilejowaną w "czarnych kręgach".

W takiej dusznej, żeby nie powiedzieć zatęchłej atmosferze poznajemy Agnieszkę - miłą, inteligentną, skromną dziewczynkę, którą wychowuje babka, a od czasu do czasu pojawia się w jej życiu także ojciec. Agnieszka, jak na nastolatkę przystało, ma kompleksy, zahamowania, marzenia, pragnienia. Poznajemy ją w takiej chwili, kiedy to wszystko jest wyostrzone, aż kipi od emocji i nieznanych dla niej uczuć. I w takim momencie swojego życia Agnieszka poznaje nauczyciela tańca. Paweł Kozioł nie wydaje się Agnieszce żadnym zagrożeniem; a gdzież tam! Jest czarujący, męski, opiekuńczy, daje jej to wszystko, czego nigdy nie dostała w rodzinnym domu: zrozumienie, akceptację, ciepło, docenienie. Jak tego nie przyjąć? Jak żyć dalej bez tego? - zdaje się myśleć Agnieszka. I brnie w chorą zależność. A my razem z nią.

I to właściwie klucz do tej książki. Książki, która mimo zamierzonego pastiszu, ironii jest na swój sposób empatyczna. Wczuwamy się w sytuację zakompleksionej, niepewnej swojej wartości Agnieszki, jesteśmy w stanie zrozumieć - choć nie zakaceptować - jej sposób myślenia, a wreszcie trudne również dla niej emocje i uczucia.

Co do innych bohaterów, to raczej budzą oni nasz niesmak, pusty śmiech, niechęć. Ale nie dlatego, że są z gruntu źli, ale dlatego, że są zwyczajnie groteskowi. Kozioł - obleśny cynik, dyrektorka - hipokrytka i dewotka, nauczycielka - nimfomanka i idiotka. Autorka zrezygnowała z subtelności kreśląc ich sylwetki. Podobnie mało finezyjne są relacje miedzy nimi. Obśmiać, wyszydzić, obnażyć, co tylko się da - nie ma wątpliwości, że o to chodziło.

Ale jest w tym, jak sądzę, jakiś zamysł. Być może wyostrzony, ironiczny przekaz ułatwia odbiór tej historii, może ta "gruba skóra", w którą Dziewit-Meller ubrała swoją książkę pozwala po prostu przełknąć całą nikczemność przedstawionej sytuacji. Może bez tego mocnego "znieczulenia" mielibyśmy kolejną ckliwą, banalną historyjkę, która na nikim nie zrobiłaby wrażenia.

A tak mamy kawał prawdziwego życia; skrzywionego i pokręconego, jak tylko się da.

Arcytrudny temat, kontrowersyjny przekaz - książka, która czyta się szybko, na jednym oddechu, ale nie bez wątpliwości. I może właśnie o to chodzi.

Anna Dziewit - Meller "Disko", Wydawnictwo Wielka Litera, 2012 r.

Moja ocena 4,7

A. J. Gabryel "Facet na telefon"

W tej książce wszystko - począwszy od autora-bloggera, przez tytuł, okładkę, aż wreszcie po  samą treść - wydaje się być prowokacją. I to mocną prowokacją. Męska dziwka plus zamożne Polki, korzystające z seks-usług to temat, którego w polskiej literaturze chyba jeszcze nie było. Ale ci, którzy szukają w tej książce rodzimego soft-porno zdziwią się. To dobra proza, która - wbrew pozorom - nie epatuje seksem, choć na swój sposób jest rewolucyjna. Choćby dlatego, że z powodzeniem łamie sporo stereotypów i sięga dużo głębiej poza nie - o tabu nawet nie wspominając. Ale co tam tabu... To książka o kobietach: pięknych, mądrych, spełnionych, zmanierowanych, znudzonych, nieszczęśliwych, zblazowanych. Po prostu o kobietach.

Recenzja drugiej części "Facet na telefon 2. Grzesznik" TUTAJ

Bohater tej książki, Adam, swoje medialne życie zaczął już jakiś czas temu w sieci. Blog o jego erotycznych przygodach bił rekordy popularności w internecie. To właśnie stało się inspiracją do powstania tej książki. Ale blog to nie książka. Tu poprzeczka postawiona jest wyżej. I autor, kryjący się pod pseudonimem A.J. Gabryel zmyślnie ją przeskoczył. Czy tak dobrego pisania można nauczyć się na blogu? Nie sądzę. Ale jeśli blog pozwala odkryć dobrego pisarza, to tak stało się w tym przypadku. Co prawda za cenę tytułu seks-skandalisty, ale, moim zdaniem, było warto.

Do rzeczy. Adam jest męską prostytutką. Żyje w sposób - jakkolwiek by to nie zabrzmiało - uporządkowany, rytmiczny i higieniczny. A przy tym wygodny, bezproblemowy, na najwyższym poziomie.  Śpi do południa, potem biega po Warszawie (choć tego akurat nienawidzi), a potem przebiera się w markowe ciuchy i jedzie do klientki (to akurat bardzo lubi). Każdego dnia innej. Jeśli nie ma stałego "zamówienia" wychodzi do baru i tam czeka na robotę. Nad ranem, po pracowitej nocy, wraca do siebie, gdyż lubi zasypiać we własnym łóżku. I tak każdego dnia.

Na brak zleceń Adam nie narzeka. Ma sporo stałych klientek, jeszcze więcej "jednorazowych". Poznajemy i jedne, i drugie, choć ze zdecydowanym wskazaniem na stałe. Gdyż Adam to facet sentymentalny i przywiązuje się do swoich pań. On je po prostu lubi. Zachwyca się ich urodą, wdziękiem. Podziwia styl, inteligencję, klasę. Każda, a poznajemy ich naprawdę wiele, jest dla niego wyjątkowa, inna, niepowtarzalna. W niektórych nieomal się zakochuje, choć to uczucie mu obce. Inne zakochują się w nim, co jeszcze bardziej go deprymuje. No cóż, ryzyko zawodowe.

Kim są klientki Adama? Poza tym, że są bardzo bogate, są... normalne. I to jest w tej książce, moim zdaniem, najważniejsze. Zamężne, rozwiedzione, panny. Trzydziesto i sześćdziesięcioletnie. Piękne i takie sobie. Pewne siebie i pełne kompleksów. Poznajemy je zresztą znacznie lepiej niż tylko "na pierwszy rzut oka". I wiemy, że za każdą z nich stoi jakaś historia; osobisty dramat, trauma, nierozwiązywalny problem. Każda z nich ma swoje tajemnice, pragnienia, marzenia. Ciężko chory mąż, mąż-homoseksualista, samotność. Pustka, którą starają się wypełnić płatnym seksem. Bez zobowiązań, złudzeń, zawiedzionych nadziei.

Adam wydaje się się być partnerem idealnym. Przystojny,wrażliwy, empatyczny. Kobiety są z nim z nim szczęśliwe - nawet, jeśli to szczęście trwa godzinę, czy, w porywach, całą noc. Sam mówi o sobie: męska dziwka, prostytutka, kurwa. Ale czuć w tym dystans, coś w rodzaju autoironicznej prowokacji. Cała ta książka wydaje się być zresztą taką zręczną i inteligentną prowokacją. Bohater, wbrew wszystkiemu, budzi naszą sympatię i... niewielką ciekawość. On ma swoją robotę; seksualną  misję. I wykonuje ją od początku do końca, jak należy. A tak naprawdę interesujące są w tej książce kobiety; o to chyba zresztą autorowi chodziło. Adam patrzy na nie z boku, obserwuje, podgląda. W najbardziej osobistych, intymnych sytuacjach. I wszystkie są dla niego piękne; nawet te stare, brzydkie, chore... A przy tym ważne, godne uwagi, interesujące; nawet te wyjątkowo zepsute i zmanierowane bogactwem...

Prowokacyjnie, ale też z pełnym przekonaniem - za najwyższą staranność i jakość wykonania - daję tej książce najwyższą notę. Mogło być tandetnie i tanio-skandalicznie. Wyszło ciekawie, niegłupio i na swój sposób nowatorsko. Liczę, że ten sam autor, choć może już pod innym pseudonimem, napisze coś równie dobrego. Bo pisać, rzeczywiście, potrafi.

A. J. Gabryel "Facet na telefon", Wydawnictwo Wielka Litera, 2012 r.

Moja ocena 5