Wojciech Chmielarz „Wyrwa”

Tytułowa wyrwa to pustka, dotkliwy brak. To coś, czego nic nie zmieni i nikt nie wypełni. To opowieść o stracie i poszukiwaniu. O tajemnicy i drodze do prawdy, która ma wiele odsłon.

Ci, którzy spodziewali się po nowej książce Chmielarza kryminału – zdziwią się. Ale nie rozczarują. Bo choć „Wyrwa” nie jest historią zbrodni i śledztwa to mamy tu elementy doskonale znane z poprzednich, świetnych zresztą, książek autora: śmierć, tajemnicę, poszukiwanie prawdy, zaskakującą pointę.

Rodzinę Macieja Tomskiego poznajemy w dramatycznym momencie - jego żona Janina ginie w wypadku samochodowym w drodze powrotnej do domu ze służbowego wyjazdu. Maciek zostaje sam z dwiema córeczkami i całym mnóstwem pytań, na które nie znajduje odpowiedzi. Jedno z nich wyłania się na pierwszy plan: gdzie i dlaczego doszło do tragedii? Bo, okazuje się, że nie było żadnego służbowego wyjazdu. A wypadek wcale nie był wypadkiem.

I tak portret rodziny jak z obrazka zaczyna mieć grube rysy. Nic nie wygląda tak jak mogło się nam na początku wydawać. Ani relacje Macieja i Janiny, ani ich kariery zawodowe, ani rodzinna sielanka. Śmierć kobiety niczego nie kończy, nie zamyka. Wręcz przeciwnie. Otwiera kolejne drzwi do historii, która zmieni życie całej rodziny.

Razem z Maćkiem zagłębiamy się w prywatne śledztwo, które ma nas zaprowadzić do prawdy. Ale w tej opowieści nie ma jednej prawdy. Nie ma jednej odpowiedzi. I w tym tkwi siła tej książki.

Bardzo cenię twórczość Wojciecha Chmielarza. Doskonałe „Żmijowisko”, bardzo dobra „Rysa”. Ale w „Wyrwie” jest coś, co szczególnie mnie urzekło. To jakiś rodzaj spokoju, subtelności, który bije z powieści. Spokoju, którego źródłem jest rozpacz, gniew, ale za którym stoi też głęboka, życiowa mądrość. Tak, „Wyrwa” jest książką mądrą, dojrzałą, głęboką. Mówiącą o moralnych wyborach bez moralizowania. O uczuciach - najtrudniejszych uczuciach - z empatią. O życiu takim, jakie ono jest; ani dobre ani złe. Dokładnie takie, jakie sobie sami stworzymy. I nic nikomu do tego.

 Wojciech Chmielarz „Wyrwa”, Marginesy, 2020 r.

Igor Brejdygant "Szadź"

 

„Szadź” to gotowy scenariusz na film. I najlepszy polski kryminał, jaki w tym roku przeczytałam.

Od początku znamy mordercę. Poznajemy go bardzo dokładnie, krok po kroku, mamy więc szansę „wejść  w jego skórę”. To dobry zabieg, bo morderca to nie byle kto. Psychopata jakich mało. I jak na dobrego psychopatę przystało – jest doskonale zakamuflowany. Perspektywa mordercy jest o tyle ciekawa, że daje nam dokładny wgląd w jego otoczenie społeczne i obnaża wszechobecną hipokryzję.

Druga perspektywa jest nie mniej ciekawa. Poznajemy przyszłą ofiarę mordercy. Naiwna, uduchowiona studentka z ubogiej rodziny, marząca o wielkiej miłości. Nie interesują jej rówieśnicy – są nudni i przewidywalni. Natomiast poznany w internecie mężczyzna wydaje się idealny – dojrzały, inteligentny, empatyczny, o rozległych zainteresowaniach. W rzeczywistości okazuje się nie mniej interesujący. Przynęta złapała haczyk. Zmierzamy do tragicznego finału.

Ale jest jeszcze trzecia perspektywa. Śledztwo w sprawie pierwszej ofiary psychopaty prowadzi nietuzinkowa komisarz Agnieszka Polkowska. Ambitna, zaangażowana, bezkompromisowa. Z pokręconym życiorysem. Z oryginalnymi poglądami na pracę i życie. Ale skuteczna jak mało kto. Policjantka wie, że jej przeciwnik jest niezwykle wymagający i poprzeczka została postawiona bardzo wysoko. Nie wie tylko, że osobiście będzie musiała się z nim zmierzyć.

Tyle o fabule, żeby nie zdradzić za dużo. Bo choć od początku wiemy, kto zabił, nie wiemy dlaczego. A w tym tkwi klucz do tej całej historii. Prostej, inteligentnej, filmowej. Działającej na wyobraźnię i budzącej niepokój. Nieprzekombinowanej, ale sprytnie przemyślanej. Starannie skonstruowanej i napisanej. Wygląda na to, że Zygmunt Miłoszewski doczekał się godnego przeciwnika na arenie polskich powieści kryminalnych.

Igor Brejdygant „Szadź”, Marginesy 

Lize Spit „Szpadel”

Ta książka o dorastaniu w sielskim otoczeniu podszyta jest niepokojem, jakimś wewnętrznym drżeniem, które zapowiada katastrofę. Ale zanim do niej dojdzie autorka poprowadzi nas drogą pełną wyrafinowanych i okrutnych zabaw, które z dziecięcą niewinnością niewiele mają wspólnego.

Obrazek jakich wiele:  Trójka przyjaciół, Eva, Pim i Laurens, dorasta w małej, flamandzkiej wsi. Są nierozłączni, całe dnie spędzają razem. Nie mają przed sobą tajemnic ,są swoistą jednością. Ich bliskość pozwala im łamać kolejne tabu, przekraczać granice wstydu. Nikt nie ma nad tym kontroli, dorośli żyją w swoim ograniczonym, patologicznym świecie, nie chcą i nie potrafią wejść w rolę rodziców.

Brak wzorców, brawura, nuda i rodzące się poczucie własnej seksualności popycha dzieci do niebezpiecznych eksperymentów. Zabawa w pytania i odpowiedzi przeradza się w pełne okrucieństwa , upokorzenia i bólu doświadczenie, którego skutki okażą się dramatyczne i zaważą na życiu wszystkich jego uczestników. Tytułowy szpadel odegra tu swoją istotną rolę.   

Ta historia ma swój dalszy ciąg, gdy Eva dorasta i wraca do rodzinnej wioski.  Wraca niesiona wspomnieniami i emocjami, z którymi nie potrafi sobie poradzić. Wraca, by wyrównać rachunki. Odkupić winy.  Ukarać winnych. Ujawnić sekrety. Odzyskać spokój. Zakończyć to, co zaczęła.

„Szpadel” szokuje i przeraża. Kontrasty, na których bazuje książka potęgują uczucie zdumienia, niewiary, odrzucenia. Nie chcemy znać takiego świata, nie akceptujemy go. Dzieciństwo i dojrzewanie zbrukane gwałtem, bólem, śmiercią nabierają nowego wymiaru. Granice dobra i zła, miłości i nienawiści, niewinności i patologii nie istnieją. Jest życie, w którym rządzą prymitywne instynkty i obojętność. Opresyjna rzeczywistość zaraża, poraża i prowadzi do katastrofy. W tej książce nie ma pozytywnych i negatywnych bohaterów. Są same ofiary.

Mocna, poruszająca książka. Nieakceptowalnie prawdziwa.

Lize Spit „Szpadel”, Marginesy, 2018

Dobre książki pod choinkę: Suzanne Barbezat "Frida Kahlo prywatnie"

To była miłość od pierwszego wejrzenia. I pierwszego dotyku. To jedna z najpiękniej wydanych książek, z jakimi się zetknęłam. Wszystko jest w niej perfekcyjnie dobrane i dopracowane: faktura papieru, kolorystyka, grafika, fotografie... Brawo dla Wydawcy. Nieprzeciętna kobieta o wyjątkowym stylu zasługiwała na biografię w najlepszym stylu.

Malowała tak jak żyła. Z pasją, bez tabu, przekraczając granice. Kochała tak jak malowała. Do bólu prawdziwie, do zatracenia. Jej burzliwy związek z Diegiem Riverą przeszedł do historii. Jej choroba, która na lata przykuła ją do łóżka, otworzyła ją na nowe przestrzenie sztuki, w której nie ma tabu. Jest cierpienie, ból, śmierć.

To wszystko jest na obrazach Fridy Kahlo. I to wszystko znajdziemy w tej biografii. Pięknej, bogato ilustrowanej. Pełnej obrazów artystki, rodzinnych fotografii, ilustracji. Znakomitym uzupełnieniem pokazanej twórczości jest autoanaliza obrazów; Frida opowiada o tym, co wpłynęło na jej twórczość w danym momencie, dlaczego malowała tak, jak malowała, co ją inspirowało. Daje nam możliwość ścisłego powiązania życia artystki z jej twórczością w określonym czasie.

Życie przenika się w tej książce ze sztuką i jest jej nieodłącznym elementem. Historia Meksyku jest wyrazistym tłem opowieści. A wszystko w wyrafinowanej, graficznej oprawie. Jestem przekonana, że Frida - ze swoim zamiłowaniem do piękna - byłaby zadowolona z takiej biografii.

Suzanne Barbezat "Frida Kahlo prywatnie", tłumaczenie Anna Basara, Wydawnictwo Marginesy, 2017 r.

Daisy Goodwin "Wiktoria"

To, że film i książka pod tym samym tytułem "Wiktoria" są ze sobą spójne właściwe nie powinno dziwić, gdyż autorką powieści jest Daisy Goodwin, która napisała scenariusz do serialu, który wiosną tego roku mogliśmy oglądać w polskiej telewizji. 

Może dlatego trudno oprzeć się wrażeniu, że na książkę składają się całe, barwne sceny filmowe. Ale to dobre wrażenie, niezwykle sugestywne i oddające klimat opowieści.

Mamy więc młodziutką, bo zaledwie 18-letnią Wiktorię (Aleksandrynę), która z dnia na dzień musi sprostać roli królowej Wielkiej Brytanii. Nie ma łatwo, gdyż brakuje jej – co oczywiste –  doświadczenia, ale przede wszystkim mądrych doradców, którym mogłaby zaufać. Co więcej, musi oprzeć się zręcznym manipulacjom despotycznej matki i jej przyjaciela, żądnego władzy Johna Conroya, a równocześnie udowodnić całemu dworskiemu otoczeniu, że potrafi samodzielnie rządzić.

Młoda królowa znajduje wsparcie u premiera Williama Melbourne (Lorda M.), który jest nie tylko doskonałym politykiem, ale niezwykle ujmującym i przystojnym mężczyzną… Lord M. zdobywa zaufanie Wiktorii, podbija jej serce, ale przede wszystkim staje się jej nauczycielem, mentorem, przewodnikiem po świecie prawdziwej polityki. Można powiedzieć, że pod jego skrzydłami królowa zarówno dojrzewa emocjonalnie, jak też dorasta do swojej politycznej roli. Choć wiedzie do tego droga wyboista, bolesna i pełna niespodzianek.

Ale właśnie dzięki temu dostajemy w efekcie portret pełnokrwistej kobiety; niezależnej, pewnej siebie, ambitnej, odważnej. Kobiety, która wie czego chce i wie, jak to osiągnąć. Zarówno w polityce, jak też w życiu uczuciowym.

 Daisy Goodwin "Wiktoria", Marginesy, 2017 r.

Elizabeth Winder "Sylvia Plath w Nowym Jorku. Lato 1953"

Miłośniczki twórczości Sylvii Plath, w szczególności te zafascynowane jej życiem, znajdą w tej książce coś, czego nie ma ani w "Dziennikach", ani w "Szklanym kloszu", ani w wierszach poetki. Znajdą historię pięknej, próżnej, wesołej, beztroskiej młodej kobiety, która miała wielki apetyt na życie.

Elizabeth Winder pokazuje w swojej książce miesiąc z życia Sylvii Plath. Ten miesiąc Sylvia spędziła na stażu w Nowym Jorku, który odbywała w prestiżowym piśmie "Mademoiselle". Dla dwudziestoletniej Sylvii było to wejście w świat wielkiego miasta: dziennikarstwa, mody, zabawy, nowych znajomości. Ten świat zafascynował młodą dziewczynę, oczarował, pochłonął ją bez reszty. Ale był też w jakimś sensie cezurą między czasem niewinności, a dorosłością. Był bolesnym zderzeniem młodzieńczych nadziei z rzeczywistością. Był w końcu inspiracją do napisania "Szklanego klosza" i zalążkiem załamania nerwowego, które zaciążyło na przyszłym życiu poetki.

Ale wróćmy do tego gorącego, dusznego czerwca 1953 roku w Nowym Jorku, który Sylvia dzieliła między pracę w redakcji, zakupy, strojenie się na przyjęcia, flirty. Widzimy ładną blondynkę, która nosi twarzowe toczki, maluje starannie usta czerwoną szminką, umiejętnie dobiera stroje. Jest dowcipna, wesoła, pełna energii, inteligentna, wygadana i trochę nieokrzesana. Jest samą kwintesencją młodości i witalności, której wiele się wybacza.  

To zupełnie inny portret Sylvii Plath niż ten, który wyłania się z lektury jej "Dzienników", czy chociażby "Szklanego klosza", za sprawą których poznajemy mroczną, depresyjną, autodestrukcyjną stronę poetki, która ostatecznie doprowadziła ją do samobójczej śmierci. Plath pokazana przez Elizabeth Winder ma wielki apetyt na życie; na pracę, miłość, nowe doświadczenia - na życie w każdej jego odsłonie. Można by nawet powiedzieć, że to zwykła, amerykańska dziewczyna "z sąsiedztwa". Trochę próżna, trochę przewrażliwiona na punkcie swojej urody, marząca naiwnie o wielkiej miłości. Kochająca zakupy, dobrą zabawę, ładne sukienki. Ale też szalenie zdolna, ambitna, uparta i wrażliwa. Zbyt wrażliwa, zbyt zdolna i zbyt ambitna.

Winder zadała sobie sporo trudu, by nakreślić taki właśnie - niejednowymiarowy - portret Plath. Sięgnęła do jej zapisków, notatek, wspomnień koleżanek Sylvii ze stażu. Przyjrzała się jej fotografiom, a nawet analizie jej charakteru pisma z tego okresu. I osiągnęła zaskakujący rezultat. Postać Sylvii Plath, która do historii przeszła jako znakomita poetka, zmagająca się z chorobą psychiczną i zmarła przedwcześnie samobójczą śmiercią - dostała w tej książce nowe życie. Bez patosu, wielkich słów; zwykłe życie fajnej, mądrej dziewczyny.    

Elizabeth Winder "Sylvia Plath w Nowym Jorku. Lato 1953", Marginesy, 2015 r.

Christie Laume "Ostatnia miłość Edith Piaf"

Dzieliło ich wszystko; wiek, status społeczny i materialny, pochodzenie. Połączyła miłość; ostatnia miłość. O tym niezwykłym uczuciu, któremu nikt nie dawał szans, opowiada osoba, która najwierniej mu kibicowała. 

Theo Lamboukas jest młodym, przystojnym Grekiem, który marzy o karierze piosenkarza. Marzy też, żeby poznać słynną Edith Piaf i uczyć się u niej śpiewu. To drugie marzenie nieoczekiwanie się spełnia; spotkanie z gwiazdą szybko przeradza się w silną więź między uczniem, a mistrzem. Piaf uczy Theo, jak operować głosem, by porywać publiczność, a on jest jej bezgranicznie oddany.

Czy to miłość? Mało kto w to wierzy. Theo jest dwadzieścia lat młodszy od Edith i pragnie zrobić karierę. Ona ma pieniądze, sławę, kontakty. A jednak... Czułość, oddanie, zaangażowanie Theo - to wszystko powoli utwierdza otoczenie w przekonaniu, że może nie o interes tu chodzi. Na pewno w tę miłość wierzy siostra Theo, która kibicuje parze od pierwszych dni. To właśnie ona jest autorką książki, w której stara się krok po kroku odtworzyć historię tego związku; miłosnego, artystycznego, przyjacielskiego. Sama jest pod ogromnym wpływem Edith, przez jakiś czas mieszka nawet z bratem i artystką w jej paryskim domu.

Piaf chłonie dobrą energię z młodego greckiego rodzeństwa, sama dając z siebie, ile może. Uczy Christie śpiewu, dodaje pewności siebie, każe wierzyć w marzenia.  

 

W końcu spełnia się także marzenie Theo - zaczyna występować na scenie jako Theo Sarapo. Występują razem z Edith (po ślubie z Theo także Sarapo), a publiczność szaleje z zachwytu, gdy śpiewają o miłości. Są nierozłączni; w życiu i na scenie. To piękne, ale też trudne chwile. Edith jest chora, słaba, coraz częściej trafia do szpitala. Theo jest przy niej cały czas... Aż do śmierci. 

Tak ten związek zapamiętała Christie. Nawet jeśli go nieco wygładziła, wyidealizowała, to piękna wyszła z tego opowieść. Bardzo naturalna, bezpretensjonalna. Romans iście filmowy. Wszak całe życie Piaf było jak film.

Christie Laume "Ostatnia miłość Edith Piath", Marginesy, 2014 r.

Dobre książki pod choinkę 2014: Kurort Amnezja, Listy jak dotyk, Kwestja krwi

 

Kryminały, biografie, listy, dzienniki, albumy. Coś co lubię najbardziej i co sama chciałabym dostać pod choinkę. Dlatego polecam.
 

Gaja i Jacek Kuroniowie "Listy jak dotyk"

Historia pięknej miłości. W tle wielka polityka, wielka historia, a cała historia miłości niezwykłej pary Gaji i Jacka Kurowniów rozgrywa się w więzieniach; w więziennej konspiracji i korespondencji, przez długie lata. Tę książkę czyta się z wielkim wzruszeniem. Piękny, prawdziwy romans. Pisany listami, od początku tej miłości do jej końca. 

Anna Fryczkowska "Kurort Amnezja"

Fryczkowska w najlepszej formie. Bawi się formą, kombinuje, intryguje. A tak naprawdę chodzi o stare, dobrze nam znane emocje; zazdrość, miłość, nienawiść. W tle tajemnica. Zaczynasz czytać wieczorem, do rana nie zaśniesz.

Bernard Minier "Nie gaś światła"

Minier to mój ukochany autor kryminalnych powieści z pierwszej półki. Mistrz budowania napięcia. Mistrz kryminalnej pointy i pięknego stylu. Pisze długie, pokręcone książki,  które czyta się błyskawicznie. Nie trzeba lepszej rekomendacji.

Krzysztof Tomasik "Seksbomby PRL-u"

Chciałoby się więcej tych seks-bomb, ale książka wyszła z tego ładna. Tyszkiewicz, Jędrusik, Brylska, Figura. Fajnie się czyta, bo to kawał historii. Nie tylko kina, ale też PRL-u.  

Maja Sontag "Majubaju czyli żyrafy wychodzą z szafy"

Zachwyciła mnie ta książka, bo jest w niej wielka energia. Autorka rusza w świat i ciągnie za sobą innych. Odważnie, brawurowo, ale też tak zwyczajnie, mrugając do nas okiem; to jest na wyciągnięcie ręki. Ta książka kusi i porywa. Naprawdę.

Marcin Wroński "Kwestja krwi"

Znakomity kryminał mojego ulubionego pisarza Marcina Wrońskiego, który do tej pory specjalizował się w lubelskich zbrodniach w klimacie retro, a tym razem zajrzał do Zamościa. I to zajrzał ze świetnym skutkiem dla powieści i dla Czytelników. Niesamowity klimat przedwojennego Zamościa plus miłość i zbrodnia. Czego chcieć więcej? 

 

Marek Hłasko "Listy"

"Dramatyczna historia życia jednego z największych polskich pisarzy opowiedziana w listach. To więcej niż świadectwo. To fascynująca opowieść o miłości, przyjaźni, pisaniu i walce o własne miejsce w literaturze i świecie." - czytamy na okładce książki. I rzeczywiście dostajemy to wszystko w listach Marka Hłaski. A nawet dużo więcej.

Violetta Ozimkowski "Michalina Wisłocka. Sztuka kochania gorszycielki"

Wyprzedzała swoje czasy pod każdym względem. Ale to właśnie cecha rewolucjonistów, którzy chcą i potrafią zmieniać świat. Wisłocka ten świat – siermiężnego, pełnego zahamowani i stereotypów seksu Polaków - zmieniła na dobre. Jak jej się to udało? O tym jest właśnie ta książka; barwna, zaskakująca, szokująca. Cała Wisłocka.

Przemysław Semczuk "Magiczne dwudziestolecie"

To książka magiczna; także w sensie dosłownym. Do czytania, do oglądania i do refleksji. Piękna i zadziwiająca.  Ukłon w stronę autora za ogrom dokumentacyjnej pracy - książka jest prawdziwą skarbnicą wiedzy na temat czasów, ludzi, wydarzeń zamkniętych w kręgu wirujących stolików, wróżb, przepowiedni...

Zygmunt Miłoszewski "Gniew"

Nie wiem, czy o gniew w tej książce chodzi, czy bardziej o bezsilność w obliczu przemocy; każdej przemocy. Nie zmienia to faktu, że ważny temat społeczny Miłoszewski ubrał w świetny kryminał, w którym i porządny trup musi być, i nie można doczekać się zakończenia.

Nancy Milford „Zelda. Wielka miłość F. Scotta Fitzgeralda”

Miała fantazję, temperament, talent. Była piękna i inteligentna. Wiedziała, czego chce w życiu. Stać ją było na każde szaleństwo. Zelda - wielka miłość, żona i muza słynnego Scotta Fitzgeralda. I w jakimś sensie jego ofiara.  

Zeldę Sayre (później Fitzgerald) poznajemy w jej rodzinnym domu; jest najukochańszą córką, którą matka wyraźnie faworyzuje z trójki rodzeństwa. Zelda ma charakter, energię i wielki apetyt na życie. Maluje, tańczy, pisze. To wszystko sprawia, że ta dziewczyna z Południa  podbija serca kolejnych młodzieńców starających się o jej względy.

 

Ale dla niej liczy się tylko jeden - przystojny, elokwentny żołnierz, Francis Scott Fitzgerald. To dla niego zostawia swoich wiernych uwodzicieli. To z nim chce być na zawsze.

 

Zelda i Scott stworzyli niezwykli duet. Młodzi, piękni, zdolni. Obydwoje uwielbiali życie i czerpali z niego pełnymi garściami. Bawili się, podróżowali, bywali. Budzili sensację, podziw, chętnie łamali konwenanse. I pisali. Pisali obydwoje. Ale to Scott podbijał serca czytelników. Portery kobiet, które stworzył w "Wielkim Gatsby'm", "Diamencie wielkim jak góra", czy "Pięknych i przeklętych" idealnie odzwierciadlają postać Zeldy.

 

Milford sugeruje jednak znacznie więcej; Zelda była nie tylko muzą, ale też współautorką powieści męża. Pisała opowiadania, które on publikował pod własnym nazwiskiem. Pisała dużo i dobrze, jednak jej twórczość trafiała do druku wyłącznie pod nazwiskiem męża. Ona się na to godzi, widzi w tym wyższy sens, ale jednak...

 

Taniec staje się więc największą pasją Zeldy. Wydaje się, że angażuje w niego wszystkie swoje siły. To jednak nie przynosi spełnienia. Taniec, malarstwo, ukochana córka to wciąż za mało. Zelda czuje się stłamszona przez męża. Frustracja pogłębia się z każdym rokiem. W końcu trafia do szpitala. Diagnoza: schizofrenia.   

 

I tu kolejna zaskakująca odsłona tej historii; Scott jest przy Zeldzie w najtrudniejszych chwilach. Do końca. Ten koniec jest tak samo nieprzewidywalny, jak całe życie tych dwojga; Zelda ginie w pożarze w szpitalu psychiatrycznym. Niesamowita, literacka pointa.

 

Ale cała ta historia jest prawdziwa. Zaskakująca i zastanawiająca. Niektórzy uznają, że bardzo feministyczna. Dla mnie ciekawa. I w jakiś sposób odkrywcza, tym bardziej, że twórczość Fitzgeralda uwielbiam od lat. Ile w niej Zeldy?...

Nancy Milford „Zelda. Wielka miłość F. Scotta Fitzegeralda”, Marginesy, 2013 r.

Janusz Majewski "Siedlisko", "Zima w Siedlisku"

Janusz Majewski napisał powieść ciepłą, wzruszającą, mądrą. Sięgnął do najlepszych literackich wzorców, by pokazać pewną zwyczajną rodzinę, która odnajduje dla siebie pewne nadzwyczajne miejsce. Czytałam "Siedlisko" i "Zimę w Siedlisku", dając się ponieść klimatowi pięknej opowieści o życiu; w każdym jego wymiarze, również tym najtrudniejszym. I wcale nie miałam wrażenia, że już kiedyś oglądałam o tym film. Było nastrojowo, przyjaźnie, a chwilami temperatura emocji gwałtownie szła w górę. Jak to w życiu...

"Siedlisko" powstało na podstawie scenariusza serialu pod tym samym tytułem, którego współautorką była Zofia Nasierowska - żona Janusza Majewskiego, a on sam nakręcił film. Znakomity seriał z Anną Dymną i Leonardem Pietraszakiem w rolach głównych był więc wspólnym dziełem małżonków. Trzynaście lat później powstała pierwsza część książki "Siedlisko". Pomysł ryzykowny, ale - jak się okazało - wyjątkowo udany. Autorowi udało się wydobyć całe ciepło sfilmowanej wcześniej historii i pokazać szlachetność i siłę bohaterów.

W "Siedlisku" pierwsze skrzypce gra Marianna. To ona postanawia przenieść się z Warszawy na mazurską wieś, to ona przekonuje do swojego pomysłu męża Krzysztofa, to wreszcie ona bierze na siebie cały ciężar remontu starego domu i stworzenia z niego pensjonatu. To kobieta silna, twórcza, z charakterem. Ale też wrażliwa, delikatna, życzliwa i po prostu dobra. Cementuje całą rodzinę i gromadzi ją wokół siebie.

Wydaje się jednak, że siłą, która napędza ją do życia jest Krzysztof. Spokojny, wyciszony, odpowiedzialny jest ostoją Marianny; jej wielką miłością i partnerem w pełnym tego słowa znaczeniu. To nie jest małżeństwo idealne; przechodzi swoje kryzysy, ociera się o katastrofę, a jednak Marianna i Krzysztof walczą o siebie, bo po prostu mają o kogo.

Skupiłam się na tej dwójce bohaterów, gdyż to wokoł nich zbudowana jest fabuła "Siedliska". O niej też warto wspomnieć, bo i ciekawa, i osadzona w pięknym otoczeniu. Mazury, na które uciekają Marianna i Krzysztof okazują się bajkową przystanią z wcale niebajkowymi realiami do życia. Fantastycznie pokazany jest proces powstawania pensjonatu, asymilacji z "miejscowymi", życia w rytmie pór roku. To nowe, inne życie, które może nie jest łatwiejsze, niż w mieście, ale pod wieloma względami bogatsze. I pełne niespodzianek.

"Zima w Siedlisku" to pod wieloma względami inna historia. I napisało ją samo życie; śmierć Zofii Nasierowskiej. To hsitoria o stracie, samotności, przeszłości, która nie daje o sobie zapomnieć. Demonach, które budzą się nieoczekiwanie. O trudnej rzeczywistości, również tej rodzinnej, z którą przyjdzie się bohaterce zmierzyć.

Tragiczna śmierć Krzysztofa w wypadku samochodowym wydaje się początkowo Mariannie snem. Powoli, krok po kroku zaczyna mierzyć się ze światem, który jest dla niej obcy, pusty, wrogi. A jednak Marianna zostaje na Mazurach, w pensjonacie, który razem z Krzysztofem zbudowali, i mimo samotności, strachu, cierpienia, próbuje żyć tu dalej. Już sama.

"Zima w Siedlisku" nie epatuje  żałobą, ale jest skupiona na uczuciach; również tych najtrudniejszych, jak złość po stracie, niepewność, także rozpacz. To również historia o tajemnicach, które wychodzą na światło dzienne dopiero po śmierci i o tym, ile tak naprawdę wiemy o sobie i swoich najbliższych.

Ale to także opowieść o nadziei i wielkiej sile, która tkwi w człowieku i pozwala mu dalej żyć. Mimo wszystko, a może wbrew wszystkiemu.

Janusz Majewski "Siedlisko", "Zima w Siedlisku", Wydawnictwo Marginesy, 2012 r.

Najlepsze książki 2012

Spośród książek przeczytanych w tym roku wybrałam te, które sama chciałabym dostać w prezencie; Najlepsze z Najlepszych 2012. Z pełnym przekonaniem rekomenduję je Wam. Są wśród nich biografie, rozmowy i literatura faktu. Coś dla młodszych i starszych. Bardzo serio i z przymrużeniem oka. Zawsze w najlepszym stylu.






"Oro"
Marcel A. Marcel
Marginesy

Ta książka to moje wielkie, osobiste zauroczenie - i nie ma znaczenia, że jest dla młodzieży i o młodzieży. Tak naprawdę to książka dla każdego z nas; i w jakimś sensie o każdym z nas. Pełna humoru, pozytywnej energii i tolerancji. Mądra, ciepła, potrzebna, a przy tym świetnie napisana. Po prostu majstersztyk.
TU RECENZJA

"Kalahari"
Wojciech Albiński"
W.A.B.

Szlachetny, stonowany język i rodzaj "dyskretnej" narracji sprawią, że czyta się "Kalahari" niczym piękną, a przy tym bardzo ludzką przypowieść o wielkiej sile natury i charyzmie człowieka. Wojciech Albiński pokazuje Czarny Ląd przez krótkie, obyczajowe obrazy. Nie ma w nich miejsca na demagogię, polityczną poprawność, wielkie słowa. Są ludzie i ich historie. Proste, prawdziwe, przejmujące do szpiku kości. TU RECENZJA

"Tyrmandowie. Romans amerykański"
Agata Tuszyńska
Wydawnictwo MG

Tę niezwykłą historię poznajemy dzięki niemal stu zachowanym listom pisanych do siebie przez kochanków, a później małżonków. Dopełnieniem opowieści są wspomnienia Mary Ellen, z którą spotkała się Agata Tuszyńska. I mimo, że od śmierci Tyrmanda minęło prawie 30 lat, w słowach jego żony wciąż słychać wielką miłość, podziw, zachwyt. I żal, że to małżeństwo trwało tak krótko, zbyt krótko. Piękna historia opowiedziana listami, zdjęciami i słowami zakochanej kobiety.

TU RECENZJA

"Joseph Anton. Autobiografia"

Salman Rushdie

Rebis

Po raz pierwszy brytyjski pisarz Salman Rushdie opowiada o najtrudniejszym momencie swojego życia; dziesięciu latach w ukryciu, pod groźbą śmierci. Czyta się tę autobiografię jak najlepszą powieść sensacyjną, ale też swego rodzaju przypowieść o życiu, przeznaczeniu, fatum. Będą tacy, którzy powiedzą, że to książka o literaturze, polityce, religii, kondycji współczesnego świata – i również będą mieli rację. TU RECENZJA

"Słonimski. Heretyk na ambonie"
Joanna Kuciel-Frydryszak
W.A.B.

Bezkompromisowy, inteligentny, oryginalny - każdy z tych przymiotników należałoby poprzedzić słowem "nadzwyczaj". Bo i taki był Antoni Słonimski. Byli tacy, którzy go nienawidzili, inni za nim przepadali. Nikt nie pozostawał obojętny na tę niezwyczajną postać. I taki portret kreśli w swojej książce autorka; ciekawego pisarza i nietuzinkowego człowieka.  TU RECENZJA

"Hitman"

Juliusz Machulski

Agora

Ta książka jest tak samo inteligentna i dowcipna, jak inteligentne i dowcipne są filmy Juliusza Machulskiego. Poznajemy w niej autora od bardzo osobistej strony - sporo tu o rodzinie, dzieciństwie, przyjaciołach. Ale przede wszystkim dostajemy znakomity autoportret człowieka, którego życiową pasją jest film. A ambicją robienie kina na najwyższym poziomie. Wbrew trendom, politykom, układom i wszelakim powiązaniom. I w szczególności - dla ludzi. TU RECENZJA

"Szumowska. Kino to szkoła przetrwania"

Rozmawia Agnieszka Wiśniewska

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

Świetna kobieta, znakomita rozmowa - tak jednym zdaniem mogłabym podsumować tę książkę. Ale warto napisać o niej więcej z kilku powodów. Otóż rzadko się zdarza, by wywiad, który ciągnie się na ponad dwustu stronach, ani na chwilę nie tracił nic ze swojej dynamiki, emocjonalności i naturalności. Wielka w tym oczywiście zasługa Szumowskiej, ale także autorki, która nie przepytuje, ale rzeczywiście rozmawia. Bez zahamowań, kompleksów, z autentycznym zainteresowaniem.  TU RECENZJA

"Tropiąc Bin Ladena"
Aleksander Makowski
Czarna Owca

Sensacyjna fabuła rodem z najlepszych filmów szpiegowskich, świetnie poprowadzona akcja i wreszcie sama postać autora, który poza ciekawą osobowością i barwną przeszłością ma niewątpliwy dar pisania - to kilka z wielu atutów "Tropiąc Bin Ladena". Zapewniam, że nie tylko miłośnicy najnowszej historii i jej sensacyjnych wątków będą usatysfakcjonowani. To po prostu bardzo dobrze napisana książka, z której sporo można się dowiedzieć o kulisach działania polskiego i światowego wywiadu. A przede wszystkim spróbować odpowiedzieć sobie na pytanie: Czy tragedii z 11 września 2001 roku można było uniknąć? TU RECENZJA

"Eugeniusz Bodo. Już taki jestem zimny drań"

Ryszard Wolański

Rebis

To książka o wielkiej karierze i jej dramatycznym, przedwczesnym końcu. Eugeniusza Bodo znamy z piosenek "Umówiłem się z nią na dziewiątą” i "Już taki jestem zimny drań”. Jego życie było niekończącym się pasmem artystycznych sukcesów. Aż do wojny, która dramatycznie zmieniła jego losy.  Bodo zmarł z wycieńczenia w sowieckim łagrze, o czym w Polsce bardzo długo się nie mówiło. W tej książce po raz pierwszy możemy poznać całą, tragiczną prawdę o losach wielkiego artysty. TU RECENZJA

"Nigdy nie wyjdę za mąż"

Izabela Czajka-Stachowicz

W.A.B.

Była gwiazdą przedwojennych salonów; piękna, utalentowana, bezpruderyjna. W Paryżu nazywano ją "Bellą z Montparnasse'u", u Witkacego została "Helą Bertz", zaś u Uniłowskiego "Panną Leopard". Izabela Czajka-Stachowicz żyła pełnią życia, tak jak chciała; wbrew konwenansom, obyczajom, oczekiwaniom innych. Swoje romanse, podróże, szalone przygody opisała w książkach, które są wyjątkową kroniką czasów międzywojnia. "Nigdy nie wyjdę za mąż" to historia młodzieńczego, berlińskiego etapu jej życia, tuż po rozstaniu z pierwszym mężem, Aleksandrem Hertzem. TU RECENZJA

"Inne życie. Biografia Jarosława Iwaszkiewicza - cz. I"

Radosław Romaniuk

Iskry

Radosław Romaniuk napisał książkę znakomitą; wielowymiarową, świetnie udokumentowaną, dogłębną. Jest w niej miejsce na miłość, przyjaźń, osobiste rozterki, ale też na politykę, historię, a przede wszystkim - literaturę. To nie jest pierwsza biografia Jarosława Iwaszkiewicza, ale pierwsza tak rzetelnie, błyskotliwie i mądrze napisana. Bez autocenzury, ale z wyczuciem. Z ogromną wiedzą, ale bez nadęcia. Z sympatią, ale nie protekcjonalnie. TU RECENZJA



 NAJLEPSZE DLA KOBIET 

NAJLEPSZE KRYMINAŁY

Andrew Marr "Prawdziwa królowa - Elżbieta II, jakiej nie znamy"

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że biografia Elżbiety II napisana została w sposób profesjonalny i poprawny; na chłodno i z dystansem - jak przystało na koronowaną głowę. Ale szybko okazuje się, że poza historyczną i polityczną rzetelnością, nie brakuje w niej emocji, anegdot i tzw. ludzkiego spojrzenia. Czyta się ją więc wyśmienicie, bo to fascynująca opowieść o wyjątkowej kobiecie.    

Historia życia Elizabeth Alexandry Mary Windsor zasługuje na niejedną książkę i przynajmniej na jeden dobry film. Andrew Marr, dziennikarz i polityczny komentator, rozpoczął tę opowieść chronologicznie; od opowieści o dynastii Windsorów. Ale suchej historii jest tu tylko tyle, ile potrzeba - i bardzo dobrze. Na tle wielkich wydarzeń i wytwornego dworu poznajemy Elżbietę, wesołą, żywą dziewczynkę, która jest ulubienicą dziadka Jerzego V i ojca Jerzego VI. Dziewczynka jest bystra, wysportowana, ciekawa życia. Ale też zdyscyplinowana, pracowita, świadoma swojego miejsca w królewskiej rodzinie i społeczeństwie. Wraz z wiekiem widać w niej rozwijający się temperament i twardy charakter. Inteligencję i poczucie humoru.

To wszystkio ma znaczenie na poszczególnych etapach jej życia. Elżbieta sama wybrała sobie męża, mimo, że pochodził z biednej rodziny. Filipa greckiego poznała, gdy miała trzynaście lat. Widać ich na wspólnym zdjęciu - Filip ma 18 lat i w mundurze wygląda wyjątkowo przystojnie. Elżbieta patrzy przed siebie zamyślona...  - był 1939 rok. Pobrali się w 1947 roku. Z wielkiej miłości. Ślub był wielkim wydarzeniem w Królestwie - zgodzono się na wpuszczenie kamer, by potem transmitować ceremonię na cały świat. Suknia panny młodej była prawdziwym dziełem sztuki - jej projekt i wykonanie Elizabeth nadzorowała osobiście.

Filip już wkrótce miał się przekonać, że będzie "mężem swojej żony". Mimo wielkich ambicji wojskowych i silnego charakteru musiał swoje plany podporządkować rodzinie królewskiej. Książe Filip znakomicie odnalazł się w roli męża Elżbiety. Wytrwale podróżował z nią po całym świecie, wspierał po śmierci ukochanego ojca Jerzego, był dobrym, choć wymagającym tatą dla ich dzieci. Wydaje się, że tych dwoje naprawdę dobrze się dobrało.

Znacznie gorzej potoczyły się losy siostry Elizabeth. Piękna księżniczka Małgorzata zasłynęła z kontrowersyjnych romansów i nieudanego małżeństwa. Uwielbiała dobrą zabawę, środowisko artystów i milionerów, głośne i niebezpieczne przygody. Z tego powodu była łatwym celem przeciwników rodziny królewskiej i prasy. Jak pisze Marr, nie radziła sobie z ciśnieniem królewskich powiązań. Nie była tak pracowita, zdyscyplinowana i oddana Królestwu, jak jej siostra. Ulegała swoim słabościom, wpadała w kłopoty - i tym jaśniej błyszczała na jej tle gwiazda Elżbiety, którą ludzie autentycznie pokochali. I nic dziwnego, że pokochali patrząc po tym, jaki portret królowej kreśli w tej książce jej biograf. Otwartej, ale odpowiedzialnej. Dowcipnej i mądrej. Oddanej Królestwu, ale równie mocno najbliższym. 

Świetnie czyta się tę opowieść, bo to nie tylko historia dynastii i państwa, ale przede wszystkim pewnej rodziny, której dane zostało rządzić. Ze wszystkimi słabościami, niedoskonałościami, wpadkami. Mimo tradycji, misji i narzuconej dyscypliny.

Gwiazdą i główną bohaterką tej historii jest Elżbieta. I zasługuje na to w pełni. Gdyż to i osobowość, i charakter, i zwyczajnie fajna kobieta.  

Andrew Marr "Prawdziwa królowa. Elżbieta II, jakiej nie znamy", przełożyła: Halina Pawlikowska-Ganno, Wydawnictwo Marginesy, 2012 r.

Marcel A. Marcel "Oro"

Ta książka to moje wielkie, osobiste zauroczenie - i nie ma znaczenia, że jest dla młodzieży i o młodzieży. Tak naprawdę to książka dla każdego z nas; i w jakimś sensie o każdym z nas. Pełna humoru, pozytywnej energii i tolerancji. Mądra, ciepła, potrzebna, a przy tym świetnie napisana. Po prostu majstersztyk.    

Lenę poznajemy w chwili, gdy właśnie ma trafić do kolejnej rodziny zastępczej. Dziewczynka ma trzynaście lat i swoje już wie o życiu. Na przykład to, że na pewno nie spodoba się nowym rodzicom i że wcześniej czy później wróci do domu dziecka. Wie także, że miłość nie istnieje, więc nie łudzi się, że ktoś ją pokocha, czy choćby polubi...

Taką zagubiona, zbuntowaną i zamkniętą w swoim mrocznym świecie poznają Lenę jej rodzice zastępczy: Wanda i Roman. Co prawda niczym nie przypominają oni Lenie jej poprzenich opiekunów - wydają się sympatyczni i po prostu normalni - ale dziewczynka wie, że na początku wszyscy robią robre wrażenie... Z takim samym dystansem podchodzi do swojego nowego "rodzeństwa" - wie, że nie warto się do nikogo przywiązywać, bo i tak "mnie wkrótce oddadzą".

I tak razem z Leną wchodzimy w nowy świat; przedziwnej i przesympatycznej rodziny, w której każdy jest absolutnym indywidualistą: Oko, Cienka, Memory, Arnold, Iskra. Każde w dzieci ma za sobą jakąś traumę, za każdym wloką się koszmary dzieciństwa, każde z nich ma swoje fobie i dziwactwa. A jednak świetnie odnajdują się w domu Wandy i Romana, którzy także nie sprawiają wrażenia "typowych" rodziców. Lena przygląda się nowej rodzinie, ale bez entuzjazmu. Tak naprawdę wciąż tkwi w swoim mocno poplątanym świecie, w którym jej najwierniejszymi przyjaciółmi są... przedmioty, z którymi rozmawia.

Ale krok po kroku, wszystko zaczyna się zmieniać. Ciepło, życzliwość, poczucie bezpieczeństwa zaczynają procentować i dziewczynka powoli otwiera się na normalność, której dotąd tak bardzo jej brakowało. Z Leny stanie się Oro, czyli częścią rodziny. Przełomem okazuje się pójście do nowej szkoły, w której Oro otrzyma kolejną, bolesną lekcję życia, ale też szansę, by dojrzeć, zrozumieć i docenić to wszystko, co otrzymała od losu. I jeszcze się tym podzielić z innymi.

Książka to magiczna, terapeutyczna i pod każdym względem niezwykła; tak formy, jak i treści. Współczesna tak bardzo, że już bardziej nie można, a przy tym wyjątkowo ponadczasowa. Młodzieżowy język, komiksowe ilustracje i bohaterowie żywcem wyjęci z komiksów, a treści mądre, dojrzałe, uniwersalne. Wydaje mi się, że to idealny mix, by dotrzeć do młodych czytalników; szukajacych ciekawej, ale przyjaznej formy oraz fabuły, która wciąga i do czegoś prowadzi. A trzeba pamiętać, że to czytelnicy niepokorni, wybredni i zbuntowani. Trochę tacy jak Oro... 

Takie książki mogę czytać codziennie. Do czego i Was namawiam.   

Marcel A. Marcel (Dana Łukasińska, Olga Sawicka),  ilustracje Krzysztof Ostrowski "ORO", Wydawnictwo Marginesy, 2012 r.

Moja ocena 5

Warszawskie Targi Książki 2012 - relacja

Polacy czytają książki! Tak można wnioskować po frekwencji na III Warszawskich Targach Książki 2012. W niedzielne południe w kolejce przed Pałacem Kultury i Nauki trzeba było odstać dobre kilknaście minut, żeby kupić bilet i dostać się do stoisk pełnych książek. Oj, było na co popatrzeć i w czym wybierać... Obejrzyjcie moją relację z tych krótkich, ale treściwych kilku godzin spędzonych na targach.

Miło było stanąć w takiej kolejce, wiedząc, że to kolejka po książki. Nikt się nie niecierpliwił, nikt nie bał, że dla niego zabraknie...

Tuż po wejściu trafiłam na stoisko Świata Książki, które kusiło promocyjnymi cenami. Ale "Drwala" już mam, więc się nie skusiłam

 Gośćmi wydawnictwa w niedzielne południe były Lidia Popiel i Monika Richardson, które podpisywały swoją książkę "Polki na bursztynowym szlaku"

Chwilę później trafiłam na ekspozycję książek mojej ulubionej autorki
 Olgi Morawskiej...

...oraz książki innych polskich podróżniczek oraz podróżników, wydawane
przez G+J Książki

Grzegorz Kasdepke z uśmiechem na twarzy podpisywał swoje książki dla dzieci i ich rodziców. Mamy chętnie ustawiały się w kolejce po autograf sympatycznego autora

Albatros i jego oferta zatrzymały mnie na chwilę, ale już biegłam dalej...

...do Domu Wydawniczego Rebis, który miał ogromne stoisko. Jeszcze tu wrócę na wywiad...

Miło zobaczyć książki, które znam i cenię. Niezrównana seria "Salamandra"

A oto i miłośnik fantastyki wydawanej przez Rebis...

Kilka kroków dalej i już jestem na stoisku Wydawnictwa W.A.B., na którym dzień wcześniej "Noc żywych Żydów" podpisywał Igor Ostachowicz. Zaś w niedzielę ze swoimi czytelnikami spotkał się Marcin Wroński. Niestety, z autorem "Skrzydlatej trumny" minęliśmy się - a szkoda... To nic, spotkamy sie w Lublinie :)

Znakomite kryminały wydawane przez W.A.B. można było kupić w promocyjnej cenie

Do młodej autorki książki "Ja, anielica" ustawiła się długa kolejka młodziutkich czytelniczek. Cierpliwie czekały na autograf. Ja chyba nie jestem już w tym "targecie"...

I już kolejne stoisko z ciekawymi propozycjami - Wydawnictwo Nowy Świat, na którym ucięłam sobie sympatyczną pogawędkę z panią zachwalającą publikacje wydawnictwa

Choć bardzo się spieszyłam Wydawnictwo Jaguar zatrzymało mnie na dłuższą chwilę...

...a Pani Joanna cierpliwie prezentowała mi wydawnicze nowości i hity Jaguara, np. hiszpańskie "Piosenki dla Pauli" 

Na stoisku Wydawnictwa Marginesy Magdalena Zawadzka podpisywała książkę o swoim mężu Gustawie Holoubku...

...a naprzeciwko Andrzej Stasiuk podpisywał swój najnowszy "Grochów" wydany przez Czarne. Trzeba było odstać w kolejce kilkanaście minut, żeby otrzymać autograf pisarza

Na zainteresowanie czytelników nie narzekała też Katarzyna Grochola, która podpisywała swoje książki na stoisku Wydawnictwa Literackiego. Za Panią Katarzyną, której uśmiech nie schodził z twarzy, sama redaktor naczelna wydawnictwa

A to już Wydawnictwo Czarna Owca, które promowało m.in. najnowsze
 "Biuro tajnych spraw" Latkowskiego i Pytlakowskiego. To ma być hit tego lata!

A ja zatoczyłam koło i... wróciłam do Rebisu na wywiad z Ryszardem Wolańskim, autorem książki "Eugeniusz Bodo. Już taki jestem zimny drań". Autor, w przerwach naszej rozmowy,  podpisywał książkę, a chętnych - głównie pań, w każdym wieku - nie było widać końca 

Na stoisku Bellony swoje książki podpisywał Cezary Prasek, autor mojego ulubionego "Życia towarzyskiego w PRL"

Do Bellony trudno było się dopchać. Ale dostrzegłam kilka książek, które ostatnio czytałam

I prawdziwa niespodzianka - książka Sylvii Plath... dla dzieci. Wydawnictwo Dwie Siostry miło mnie zaskoczyło... "Garnitur na każdą okazję" - zapamiętajcie ten tytuł. Pani z wydawnictwa zapewniała, że książka jest ciepła i mądra (i na pewno nie depresyjna :))

I już przed PKiN, gdzie też było w czym wybierać...

Książkowe "grzebalnie" są niezrównane. Zawsze można znaleźć jakąś "perełkę"

W namiotach z promocjami utknęłam na dobre - choć na zdjęciu to niej ja :) Ale takich jak ja było bardzo wielu...

Ja już zbieram się do wyjazdu, a kolejka na targi wciąż dłuższa...