Amos Oz "Do fanatyków. Trzy refleksje"

 

Nikt tak dobrze nie pokazuje ducha społeczeństwa izraelskiego jak Amos Oz. Nikt tak jak on nie pisze o sprawach fundamentalnych w prosty, stonowany i dogłębny sposób. Pokazuje, ale nie ocenia. Przekonuje, ale nie poucza.

Ten umiar, dystans i prostotę odnajdziemy również w esejach „Do fanatyków”. I to największa siła tej książki, która mierzy się z najgorętszymi i najtrudniejszymi problemami współczesnego świata. Jednak to, co najmocniej, najdobitniej przemawia w tej książce to proste refleksje na temat istoty fanatyzmu. Nie tyle jednak w kontekście politycznym czy religijnym, ale zwykłym, ludzkim. Fanatyzm zaczyna się w domu – pisze Amos Oz. I właśnie w domu można go powstrzymać.

 „Niekiedy ta choroba zaczyna się dość niewinnie: nie od ucinania głów, wysadzania samochodów pułapek, czy palenia domów wraz z mieszkańcami, lecz w kręgu rodziny – fanatyzm zaczyna się w domu” – pisze Oz.

 Czy nad takimi słowami można przejść bez chwili autorefleksji? Czy można je zlekceważyć? To jest właśnie siła prozy Amosa Oza – pisarz sięga do takich pokładów ludzkiej wrażliwości, empatii, by bez zbędnego moralizowania przekazać ważną, wręcz fundamentalną myśl.

Ta myśl może być jak objawienie: przecież fanatyzm jest częścią naszego życia, powstaje i dzieje się tu i teraz. My jesteśmy jego częścią, my go kreujemy. „Łagodne objawy, dobrze nam wszystkim znane, polegają na powszechnej skłonności do tego, by odrobinę zmienić swoich najbliższych, własne dzieci, brata i siostrę, , partnerkę i partnera, sąsiadów – zmienić dla ich własnego dobra. Czasami nawet się dla nich poświęcić, zwłaszcza kiedy są zupełnie ślepi (…)”.

Co może być antidotum na fanatyzm? Ciekawość, wyobraźnia i humor – przekonuje pisarz. „Nigdy nie spotkałem fanatyków z poczuciem humoru – pisze Oz. - Owszem, fanatycy bywają zdolni do uszczypliwości, do sarkazmu, miewają cięty język, ale nigdy poczucie humoru, a już na pewno nie wobec samych siebie.”

Amos Oz nie nakazuje nam walczyć z fanatyzmem, nie wskazuje, jak się mu przeciwstawić. Fanatyków nazywa chodzącymi wykrzyknikami, ale odradza bycie wykrzyknikiem po drugiej stronie barykady. I podpowiada, by pożartować trochę ze swoich własnych wykrzykników. „A także zaciekawić się i zajrzeć od czasu do czasu nie tylko w okno sąsiada, ale przede wszystkim zobaczyć, jak przedstawia się rzeczywistość widziana  z jego okna, bo z konieczności jest ona inna niż ta, którą można zobaczyć z własnego.”

Mądra, dogłębna i wybitna literacko lekcja tolerancji. Dla nas wszystkich.

Stephen King "Joyland"

"Joyland" zaskoczy miłośników prozy Kinga. Mniej w tej książce grozy, więcej emocji innego rodzaju; młodzieńczego odkrywania świata, w które wpisana jest tajemnica, zauroczenie, rozczarowanie. Piękny to świat i pełen pułapek. Tym ciekawszy, że autor umieścił akcję w parku rozrywki, który balansuje na granicy kiczu i prawdziwej magii. A emocje są tu najprawdziwsze.

Devin Jones - wokół niego toczy się akcja powieści - to zdolny student, wrażliwy, ale też mocno stojący na ziemi chłopak. Do lunaparku, podczas wakacji, trafia nie dlatego, że chce zarobić, ale dlatego, że chce zapomnieć o przeszłości i spokojnie pomyśleć o przyszłości.

Wesołe miasteczko wciąga. A Devin przechodzi przez wszystkie szczeble wtajemniczenia. Skrupulatnie nam tę drogę przedstawia, a droga to niełatwa - trzeba przebrać się za misia, trzeba zrobić z siebie idiotę. A jakby przy okazji chłopak dotyka tajemnicy, tego czegoś, co staje się esencją powieści. Tajemnica to młoda dziewczyna, która kiedyś została zamordowana w "Joyland".

Davin rozpoczyna własne śledztwo (mnóstwo w nim osobistych emocji), a potem jest tylko coraz bardziej osobiście. Davin się zakochuje. A to uczucie niczego nie ułatwia; wręcz przeciwnie. Jest w tym dotykanie tajemnicy, ale też czegoś dużo więcej. Ta inicjacja pozwala inaczej spojrzeć na to, co było kiedyś. Pozwala dojrzeć.

O tym, co pierwsze, trudne, najpiękniejsze, bolesne, niedopowiedziane jest ta książka. Pisana z wyraźnie zaznaczonym dystansem narratora; który swoje już przeżył, stoi z boku, wspomina.

Ale dystans to pozorny, bo emocje czuć tu w każdym zdaniu. I to największa wartość tej książki.

Stephen King "Joyland", Prószyński i S-ka, 2013 r.

Salman Rushdie "Dzieci północy"

W "Dzieciach północy” Salman Rushdie ujawnia cały swój epicki talent. Snuje opowieść o rodzinie, kraju, świecie. Tradycji, historii, kulturze, magii. Marzeniach i złudzeniach. I robi to po mistrzowsku.

Salim Sinai, narrator i główny bohater powieści przychodzi na świat o północy 15 sierpnia 1947. Dokładnie w tej samej chwili rodzi się tysiąc innych dzieci. Rodzą się także niepodległe Indie. Ten moment to symbol – nowego świata, wielkich nadziei, nadzwyczajnych możliwości.

Dzieci urodzone o północy obdarzone są wyjątkowymi zdolnościami, które mają im pomóc zmienić rzeczywistość. Co z tymi zdolnościami zrobią, zależy już tylko od nich. Ale cokolwiek zrobią, ich losy mają być odzwierciedleniem losów całego narodu.

W tej wędrówce przez odradzający się kraj towarzyszymy Salimowi, którego "urodzinowy” dar pozwala mu dokonywać rzeczy wielkich. Poznajemy przy okazji inne "dzieci północy” i mamy szansę zobaczyć, jak dzień narodzin zdeterminował ich życie.

To magiczna wędrówka, w której historia miesza się z literacką fikcją, codzienność z bajkowością, wzniosłość z banałem. Autor prowadzi swoistą grę z czytelnikiem, balansując między prawdą, a zmyśleniem, rzeczywistością, a snem. Ten zabieg tylko pozornie odciąga uwagę od historycznych i politycznych kwestii, które są osią opowieści. Pozornie – gdyż nierzeczywistość pewnych zjawisk jedynie wyostrza wymiar historycznego realizmu.

Swoista lekkość opowieści, epicki rozmach, wielość i barwność bohaterów powodują, że dramatyczny przekaz książki pozbawiony jest sztucznego patosu i demagogii. Dzięki temu ma wielką siłę rażenia. To sztuka, która autorowi udała się nadzwyczajnie i pozwoliła książce zaistnieć w szerokim odbiorze. A to najważniejsze.

Salman Rushdie "Dzieci północy", Dom Wydawniczy Rebis,  2012 r.

Wiktor Jerofiejew "Dobry Stalin"

To proza z najwyższej półki. Mocna, inteligentna, szczera. Napisana wyśmienitym językiem, z dużym literackim wyczuciem. O stalinowskich czasach autor opowiada z pozycji tych "uprzywilejowanych". Opowiada przewrotnie, autoironicznie. Ale nic tu nie jest uproszczone, spłaszczone, przemilczane. Wręcz przeciwnie. A im bardziej jesteśmy po "tamtej" stronie, tym efekt jest mocniejszy.

Ale "Dobry Stalin" z polityką ma tyle wspólnego, na ile polityka wpłyneła na życie autora i jego rodziny. To książka tak autobiograficzna, jak tylko być może; osobista, intymna, szczera. I choć autor zaznacza na wstępie, że wszystkie postaci są wymyślone "nie wyłączając autentycznych i samego autora", to jest to tak samo przewrotne i prowokacyjne jak tytuł książki.

Wiktor Jerofiejew wychował się w rodzinie radzieckiego dyplomaty. Jego ojciec, świetnie wykształcony, znający języki, a przede wszystkim oddany sprawie i wodzowi, robił błyskotliwą karierę pod okiem samego Stalina. Najpierw jako jego osobisty tłumacz, a wreszcie jako attache kulturalny we Francji. Znakomicie odnalazł się "na salonach" ambasadorów; podobnie zresztą jak cała rodzina Jerofiejewów. Elegancja, komfort, wygoda, dostatek okazały się tym, do czego bardzo szybko przywykli. Jakby nie urodzili się w Rosji...

Te dwa światy; surowego komunizmu i zachodniego sznytu, w których przyszło dorastać Wiktorowi, rewelacyjnie zestawia on ze sobą w ksiażce. I to na wielu płaszczyznach; kulturowej, cywilizacyjnej, obyczajowej. To zestawienie mocne, szokujące nawet - i o to autorowi chodziło. Począwszy od pogody ("Podobał mi sie grudzień w którym kwitły kwiaty"), przez sposób bycia ("Mama młodnieje w oczach, włosy jej się kręcą. W nowych zapachach pojawiła się jakaś delikatna, nierosyjska obcość. Jej zadaniem jest ładnie się ubierać, chodzić na przyjęcia"), wygląd ("Tata zakłada koszulę z krótkim rękawem - w wolne dni na modłę francuską nie wpuszcza jej w spodnie"), aż po jedzenie ("Mama zajada się ślimakami i klasyczną zupą cebulową, lubi ostrygi. (...) Rodzice brzydzili się rosyjskim chamstwem, nie chodzili do rosyjskich knajp - dopiero we Francji zauważyli, że na świecie istnieje coś takiego jak restauracja").

Wszystko jest nowe, fascynujące i... w jakiś sposób naturalne. Mało w tym polityki. Jeśli już, to nie ma ona nic wspólnego ze stalinowskim reżimem, którego ofiarą padło tysiące ludzi. To polityka świata dyplomacji, wyższych sfer; elegancka, wytworna, wygodna. "To jasne, że mój tata był prawdziwym komunistycznym terrorystą. Marzył, zeby Francją rządzili komuniści, żeby powstała Francuska Republika Socjalistyczna. Wątpię, żeby chciał pozbawić Francuzów pomarańcz i wina, stworzyć kolejki po camembert i mleko. Tego wyobraźnia taty nie obejmowała" 

A jednak na bezwzględną politykę przyjdzie w tej książce czas. I, paradoksalnie, jej ofiarami padną obaj; ojciec i syn. "W końcu zabiłem swojego ojca" - pisze Jerofiejew. I mowa tu o swego rodzaju śmierci cywilnej. W 1979 roku ojciec Wiktora zostaje nagle odwołany z placówki dyplomatycznej w Wiedniu. Powodem jest literacka aktywność syna, który wydaje w podziemnym obiegu almanach "Metropol". Publikują w nim artyści wyjątkowo nielubiani przez władzę, a oliwy do ognia dolewa sam młody pisarz Jerofiejew. Kariera jego ojca zostaje przerwana w jednej chwili. Obaj dostają twarde ultimatum: albo Wiktor złoży samokrytykę, albo o powrocie ojca do dyplomacji, a nawet jakiejkolwiek pracy mogą zapomnieć.

Ta dramatyczna sytuacja okazuje się najważniejszą życiową próbą i swego rodzaju oczyszczeniem w skomplikowanej relacji ojciec-syn. A także punktem kulminacyjnym rodzinnej historii, w której ojciec Wiktora gra rolę "dobrego Stalina", a matką jest Rosja. Okazuje się, że i ta historia może mieć happy end. O ile jej autorem jest tak znakomity pisarz jak Wiktor Jerofiejew, który nie oszczędza w niej ani siebie, ani swoich bliskich. Ale wszystko tu czemuś służy. I zostaje w pamięci. Na zawsze już zapamiętam brawurową scenę jego inicjacji seksualnej podczas zbiorowej kąpieli z rosyjską niańką i dyrektorką szkoły, w której mały Wiktor pada ofiarą temperamentu kobiet. Wyjątkowe są polskie wspomnienia pisarza, który - zdaniem swoich rodziców - popełnił mezalians żeniąc się z Wiesławą, córką polskiego kucharza i bufetowej...

Takich scen, dygresji, anegdot jest w tej książce znacznie więcej. Zabawnych, ironicznych, ale równocześnie głębokich, ważnych, istotnych. Po coś. I myślę, że wielką sztuką jest tak pokazać historię swojego kraju - tę najtrudniejszą w szczególności - by miała ona ludzką twarz. Jerofiejew - tyleż rosyjski, co francuski -  potrafi to zrobić jak nikt inny.

Mocna, dobra, prawdziwa literatura. Z najwyższej półki.

Wiktor Jerofiejew "Dobry Stalin", przełożyła Agnieszka Lubomira Piotrowska, Czytelnik, II wydanie, 2012 r.

Jonathan Carroll "Poza ciszą"

"Poza ciszą" to książka tylko pozornie niewinna. Zwyczajny świat, do którego zaprasza nas narrator usypia naszą czujność, po czym okazuje się zmyślną pułapką, w którą wpadamy jak dzieci. Tu nic nie jest takim, jakim nam się na początku wydawało. Nic nie jest oczywiste, proste, zwyczajne. Jak to zresztą zwykle u Jonathana Carrolla ...  

Zaczyna się ta historia zwyczajnie, choć na swój sposób romantycznie. Max Fischer, wzięty autor komiksów  "Spinacz", poznaje na przyjęciu Lilly Aaron, która "ma w sobie coś z Francuzki". Max niedawno rozstał się ze swoją partnerką, czuje się nieco samotny i zagubiony, a choroba jego matki sprawia, że bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje bliskości. Lilly znakomicie wpisuje się w tę sytuację; jest empatyczna, dojrzała, pełna ciepła i zrozumienia.

Związek Maxa z Lilly synem nabiera rumieńców. Jest on tym silniejszy i poważniejszy, że kobieta ma syna, niespełna dziesięciletniego Lincolna, z którym mężczyzna szybko nawiązuje świetny kontakt. Być może sprawia to jego chłopięca wyobraźnia, pozwalająca tworzyć komiksowy świat, a być może dojrzał właśnie do ojcostwa... Sam jest tą sytuacją mile zaskoczony, gdyż kompletnie nie widział się dotąd w roli ojca.

Ale z Lincolnem wszystko wyglada inaczej. Max czuje się za niego odpowiedzialny, dobrze się z nim dogaduje i niepostrzeżenie mężczyzna wchodzi w rolę pełnoprawnego taty. Jest to o tyle prostsze, że biologiczny ojciec chłopca nie żyje, a ten nigdy go nie poznał. Wydaje się, że Max, Lilly i Lincoln tworzą naprawdę udaną rodzinę.

Tę sielankę przerywa wypadek, któremu chłopiec ulega podczas zabawy. Jego obrażenia są co prawda niegroźne, ale gwałtowna reakcja Lilly w szpitalu zadziwia zarówno personel, jak i Maxa. Kobieta, wbrew zaleceniom lekarzy, chce natychmiast zabrać syna do domu i wydaje się przerażona faktem, że szpital wszedł w posiadanie jakichkolwiek danych chłopca.

Ten spontaniczny wybuch daje Maxowi do myślenia. Rozpoczyna on swoje prywatne śledztwo i zaczyna "grzebać" w przeszłości Lilly i Lincolna. To, co odkrywa, nijak się ma do tego, co opowiadała mu kobieta. Pytania mnożą sią, a prawda, której zaczyna się domyślać, wydaje się przerażająca. Max wie, że rozwikłanie tej zagadki i ujawnienie prawdy może w sposób dramatyczny i nieodwracalny zrujnować życie całej trójki. Ale czy milczenie jest dobrym wyjściem? Sytuacja wydaje się być bez wyjśia.

Sekrety, tajemnice, kłamstwa, czy sprytna mistyfikacja, która ma drugie dno? Po tej książce spodziewajcie się wszystkiego. U Carrolla nic nie jest jednoznaczne i oczywiste, a każda sytuacja może w ciagu sekundy nabrać nowego wymiaru. Nie dajcie się zwieść łagodnemu tonowi tej prozy, prostolinijnym, na pierwszy rzut oka postaciom, niby-banalnej fabule. Autor to mistrz kreacji. A światy, które kreuje do zwyczajnych nie należą - tak też jest i w tym przypadku.

Jonathan Carroll "Poza ciszą", Dom Wydawniczy Rebis, 2012 r.

Moja ocena 4,8

Jonathan Carroll "Kobieta, która wyszła za chmurę"

Opowiadanie to mój ulubiony gatunek literacki. Ale to także jedna z najtrudniejszych form prozatorskich. Zwięzła, syntetyczna, oszczędna, bardzo wymagająca. Błyskawicznie obnaża wszystkie niedostatki pisarza. Albo pokazuje jego mistrzostwo. I tak jest w przypadku Jonathana  Carrolla i jego "Kobiety, która wyszła za chmurę". Opowiadania zawarte w tym tomie to najwyższa liga współczesnej literatury.

Można je czytać po kolei, albo od końca zbioru. Można też wybierać sobie przypadkowe w środku książki. To nie ma znaczenia, gdyż każde z dwunastu opowiadań Jonathana Carrolla to odrębna, zamknięta historia. Łączy je jedno - wszystkie dzieją się na granicy dwóch światów: rzeczywistego i baśniowego. Te dwa światy przenikają się ze sobą, zapętlają wręcz i już po chwili powstaje złudzenie spójności i jednolitości nie dającyh się na pozór połączyć ze sobą bytów. Efekt jest zaskakujący i zdumiewający; to co wydaje się na pierwszy rzut oka czystą fantazją i abstrakcją, za moment nabiera tak realnych kształtów, iż wierzymy w to bezkrytycznie i z pełnym przekonaniem.

Mam w tym tomie kilka ulubionych opowiadań, do których na pewno wrócę jeszcze nie raz. To po pierwsze tytułowa "Kobieta, która wyszła za chmurę". Opowieść o młodej kobiecie, która chce się rozstać ze swoim facetem, gdyż "nie lubi z nim sypiać, bo nie podoba się jej woń, którą on wydziela", wydaje się jak najbardziej współczesna i zwyczajna. Nic bardziej mylnego. Owym nieudanym kochankiem jest bowiem mężczyzna "wynajęty" z innej planety. Ma określoną liczbę "żyć" i można go w każdej chwili "zabić" ciemnobłękitnym promieniem lasera. Jeśli zabije się go światłem po raz trzeci, następuje rozwód... I koniec romantycznej miłości nie z tej ziemi, która jednak ma swoje drugie, ludzkie dno.

Wspomnę też o "Nic do oclenia", które sprawia wrażenie jednego z bardziej "zwyczajnych" opowiadań w tym zbiorze. To opowieść o swego rodzaju romansie, czy zauroczeniu, którego istotą jest... kłamstwo. Czy raczej kradzież lub przywłaszczenie - tożsamości, historii, doznań - na którym mężczyzna buduje swój obraz w oczach kobiety. Robi to z takim przekonaniem, że sam zaczyna wierzyć, a wręcz zakochuje się w obrazie, który mimowolnie stworzył.

Te opowiadania są wyjątkowo przewrotne. Choć mogą wydawać się nierzeczywiste i umieszczone w jakiejś nie do końca zrozumiałej przestrzeni, mówią tak naprawdę o bardzo ważnych i bliskich nam sprawach. O relacjach między ludźmi; ich powierzchowność, ulotność, nietrwałość. Carroll pisze o bliskości między ludźmi; tej prawdziwej i pozornej. O zaufaniu, które sięga głębiej niż sądzimy. O marzeniach i pragnieniach, których sobie nie uświadamiamy - tak bardzo się ich boimy - a które wcześniej, czy później dadzą o sobie znać. O miłości, samotności w związkach, tajemnicach i wstydliwych sekretach, które wracają do nas, czy tego chcemy czy nie...

Jestem naprawdę pod wielkim wrażeniem tej książki. Tym bardziej, że jest perfekcyjnie dopracowana pod względem edytorskim. Majstersztyk. 

Znakomite jest też "Poza ciszą". Polecam obie książki.

Jonathan Carroll "Dziewczyna, która wyszła za chmurę", Dom Wydawniczy Rebis, 2012 r.

Komu polecam

Wszystkim bez wyjątku

Moja ocena 5

Irving Stone „Pasje utajone”

Bardzo się ucieszyłam, że ukazało się nowe, piękne zresztą wydanie "Pasji utajonych", gdyż to, które mam - jeszcze z 1978 roku - jest już  dosłownie  w strzępach. Książka o życiu Zygmunta Freuda należy do tych, do których wracam bardzo często i za każdym razem z taką samą przyjemnością. Tym, którzy nie czytali, polecam z wielkim przekonaniem. To wyjątkowa biografia z kilku powodów. Po pierwsze dotyczy wyjątkowego człowieka, po drugie napisana jest w wyjątkowy, mistrzowski sposób.

Kim był Zygmunt Freud? Przede wszystkim niezwykle skromnym człowiekiem i bardzo dobrym lekarzem. I takiego go poznajemy od pierwszych stron powieści Stone’a. Studia i pierwsze lekarskie szlify zdobywał w Wiedniu, potem wyjechał na stypendium do Paryża. To był swego rodzaju przełom w jego spojrzeniu na pacjentów ze schorzeniami neurologicznymi i na metody ich leczenia, co później znalazło wyraz w jego medycznej działalności.

Po powrocie z Francji młody lekarz ożenił się i założył prywatną praktykę w Wiedniu. Błyskawicznie zdobył popularność, żeby nie powiedzieć sławę (ale nie pieniądze, gdyż wystawiał najniższe rachunki za swoje usługi). Miał znakomite podejście do pacjentów, każdy przypadek traktował indywidualnie i nie spoczął, dopóki nie doszedł do prawdziwej przyczyny choroby. W dodatku istoty dolegliwości zaczął dopatrywać nie tylko w ciele, ale również w psychice ludzi. I to okazało się strzałem w dziesiątkę. Freud dowiódł, że choroby o podłożu psychosomatycznym są tak samo, a może nawet bardziej dotkliwe, niże te somatyczne.

To była rewolucja. Starsi i bardziej doświadczeni lekarze zaczęli przysyłać do Freuda tzw. przypadki beznadziejne, z którymi nie potrafili sobie poradzić. Dla niego każdy taki "przypadek" stawał się wyzwaniem-zagadką, którą usiłował rozwikłać. I to skłaniało go do poszukiwania nowych metod, których doświadczał z powodzeniem na swoich pacjentach.

Jedną z pierwszych była hipnoza, którą leczył ludzi z lęków i histerii. To był tylko wstęp do zgłębienia istoty snów, odwołania się do podświadomości i wreszcie stworzenia przełomowej w psychiatrii teorii psychoanalizy.

Irving Stone dokonał w swojej powieści rzeczy niebywałej. Skomplikowaną naukową dziedzinę przedstawił nam w sposób wyjątkowo prosty i zarazem fascynujący. Na przykładach pacjentów, którzy trafiali do Freuda oraz jego życiowych, osobistych doświadczeń, pokazuje drogę geniusza do przełomowych odkryć. Co ciekawe, ów geniusz przedstawiony jest jako bardzo skromny, raczej zamknięty w sobie człowiek,, skupiony na własnych rozmyślaniach. Ale też kochający mąż, ojciec, wierny przyjaciel.

To powieść o zwyczajnym człowieku z wielką pasją, który miał odwagę sięgać tam, o czym inni bali się nawet myśleć, że sięgnąć mogą. W najgłębsze, najczarniejsze zakamarki ludzkiej duszy; przełamując tabu, przekraczając granice społecznej akceptacji, naukowej wiedzy i wyprzedzając swoją epokę.

Czyta się tę biografię, jak najbardziej fascynującą sensację. Mimo upływu lat nie traci ona nic ze swojej magii i aktualności.

Irving Stone „Pasje utajone”, Muza, 2012 r.

Komu polecam

Wszystkim - bez wyjątku

Moja ocena 5

John Updike "Miesiąc niedziel"

Miłośnicy prozy Johna Updike'a dostali do ręki nie lada gratkę. Od razu jednak zastrzegam: "Miesiąc niedziel” to powieść, której zdecydowanie bliżej do "Czarownic z Eastwick” niż do "Terrorysty”.

Co wcale nie znaczy, że charakter tej prozy jest lżejszej wagi. Nie jest, bo autor mówi o sprawach ważnych, jeśli nie najważniejszych: życiu, śmierci, wierze, zdradzie. Ale jest w tym dystans, autoironia, prowokacja i brawura zarazem. Jednym zdaniem: kawał znakomitej, soczystej prozy.

Bohater powieści "Miesiąc niedziel", pastor Tom Marshfield, nie jest tuzinkową postacią. Bliżej mu do pospolitego grzesznika, niż natchnionego duchownego. Kocha seks. Kocha seks ponad wszystko; życie rodzinne, swoje dobre imię, służbę parafianom. Z organistką Alicią nie odmawiają sobie najbardziej wyszukanych przyjemności. Pastor zatraca się w seksualnych doznaniach, wydaje się, że "nadrabia” erotyczne zaległości z dotychczasowego życia. Wszystkie granice zostają przekroczone, skandal w parafii jest nieunikniony.

Marshfield trafia na banicję; społeczną, rodzinną, zawodową. Zostaje wysłany na seksualny odwyk do specjalnego ośrodka dla księży. Tu zaczyna się jego duchowa przemiana. Nie jest ona oczywista i jednoznaczna. Pastor, w ramach terapii, spisuje swoje wspomnienia. Wraca w nich jego dzieciństwo, okres dojrzewania, młodość. Nie ma w nich jednak ukorzenia, pokory, pokuty.

Jest człowiek z krwi i kości; odczuwający życie wszystkimi zmysłami, kochający jego przyjemności, błądzący. Ale jest też w tym wszystkim miejsce na wiarę, Boga, Biblię. Jedno drugiego nie wyklucza, cielesność idzie w parze z duchowością – zdaje się mówić Updike – pierwsze jest dopełnieniem drugiego. I, trzeba przyznać, jest w tym bardzo wiarygodny.

John Updike "Miesiąc niedziel", Dom Wydawniczy Rebis, 2012 r., s.240

Komu polecam

Koneserom. To literatura z najwyższej półki

Moja ocena 4,9