Wiktor Osiatyński "Rehabilitacja"

"Rehabilitacja" to książka o tym, jak żyć na trzeźwo; jak mądrze, uważnie i bez dalszych strat żyć na trzeźwo. A także o tym, jak te straty odrobić, jak po latach picia zrehabilitować się w oczach ludzi; najbliższych, dalszych, ludziach w ogóle. To swego rodzaju podsumowanie "Rehabu" i "Litacji", książek o drodze do trzeźwości. Ale ta droga - droga już "na trzeźwo", droga w jakimś sensie pokutna - wcale nie jest łatwiejsza. A pod wieloma względami trudniejsza, bo bez żadnej taryfy ulgowej.

Czyta się "Rehabilitację" na jednym oddechu - bo rzadko trafia się książka tak ważna, mądra, potrzebna. Niby niszowa - bo wciąż w kręgu alkoholizmu - ale ta "niszowość" to pozór. I autor znakomicie, choć mimowolnie, tego dowodzi.

Wiktor Osiatyński trzyma konwencję W. , który opowiada o sobie w trzeciej osobie. Dystans jest pozorny, bo świat, w który wchodzimy jest tak osobisty, szczery, że wiadomo, iż jesteśmy świadkiem czyjegoś życia; życia naprawdę.  To życie, po wielu latach, na trzeźwo, po terapii. To życie, w którym jest fajnie, bo jest się samemu przewidywalnym, ale też trzeba odrobić to wszystko, co się zaniedbało, czy nawet zaprzepaściło przez lata. To straty osobiste i zawodowe. Czasem nie do odrobienia.

Choć W. nie pije świat się nagle nie zmienia na lepsze, jego problemu nie znikają. A właściwie jest tak samo jak kiedyś, tylko nagle trzeba się z tym rzeczywistym światem zmierzyć, stawić mu czoło. Już na trzeźwo. I W. to robi; w rodzinie, wśród przyjaciół, w pracy. Odważnie, choć nie bez lęku. Popełniając błędy, ale mając ich świadomość. Czasem z bolesną myślą, że pewnych rzeczy nie da się wrócić, odrobić, że to już stało... I z tym też trzeba żyć. Ale - najważniejsze - żyć na trzeźwo.

Bardzo rzadko piszę o okładkach, tym razem napiszę. Ta jest surowa, ascetyczna. W tym tkwi jej siła. Bo to nie jest książka, która ma przyciągać uwagę. Ona ma nie odwracać uwagi od spraw najważniejszych.

Tu nie liczy się forma, ale treść. A ta jest wyjątkowa.

I na koniec: do tej recenzji zbierałam się od  kilku dobrych miesięcy, bo o takich książkach nie da się pisać ot tak, z biegu. Zmobilizowali mnie Czytelnicy "Litacji", których - jak widzę - przybywa z dnia na dzień. Dla Was ta recenzja.

Wiktor Osiatyński "Rehabilitacja", Iskry, 2012 r.

Wiktor Osiatyński "Litacja"

Najpierw Wiktor Osiatyński napisał "Rehab" - swoją drogę dojrzewania do walki z chorobą alkoholową i trzeźwienia. Teraz dołączył "Litację", w której opisuje bardzo osobistą historię zdrowienia - w pełnym tego słowa znaczeniu - i nauki nowego życia. Życia na trzeźwo. Ale "Rehab" i "Litacja" to nie tylko życiowa rehabilitacja alkoholika, który poznaje siebie i buduje nowe relacje z ludźmi. To także znakomita i pod każdym względem uniwersalna analiza ludzkich uczuć, emocji, zachowań. Nad tą lekturą warto się zatrzymać na dłuższą chwilę. I zapewniam, że zostanie ona w Was dłużej, niż tylko chwilę.

O "Rehabilitacji" - najnowszej książce Wiktora Osiatyńskiego piszę TUTAJ

Zacznę od formy, gdyż już ta narzuca nam z góry pewną konwencję; przemyślaną i celową. "Litacja" nie jest dziennikiem, ani autobiografią. Bohaterem książki jest W., a narracja prowadzona jest w trzeciej osobie. To ciekawy i mądry zabieg, dzięki któremu mamy poczucie, iż czytamy  fabularną opowieść. Narrator stoi w niej z boku i choć wie wszystko o W., to jego przekaz wydaje się chłodny, analityczny, pozbawiony zbędnych emocji. W. może być każdym z nas - zdaje się mówić Wiktor Osiatyński. To jest akurat moje życie, ale na moim miejscu; na miejscu W., może być ktokolwiek.

Co do tego, że autor opisuje swoje doświadczenia, nie ma wątpliwości. Jest w "Litacji" kawał życia autora; początek kariery naukowej w Stanach, próby zawodowego odnalezienia się w polskiej rzeczywistości, osobiste relacje z żoną Ewą oraz córkami.  Sukcesy, porażki, nadzieje, wątpliwości. Tym to wszystko trudniejsze, że przeżywane bez znieczulenia, na trzeźwo. Osiatyński w sposób niezwykle szczery, chwilami dla siebie bezwzględny przedstawia trudną, ale też niezwykłą drogę życia w trzeźwości; życia, którego uczy się od podstaw, w którym usiłuje znaleźć dla siebie dobre i bezpieczne miejsce, w którym siebie i swoich najbliższych definiuje na nowo.

Istotą tej historii są emocje. Gdy W. pił, były one uśpione, zniekształcone. Teraz są prawdziwe i trudno sobie z nimi poradzić. Okazuje się, że nie wystarczy nie pić, by myśleć i przeżywać na trzeźwo. Emocjami, które dochodzą do głosu rządzi wciąż niebezpieczne, pijane myślenie. Trzeba więc bardzo uważnie przyglądać się swoim myślom, uczuciom, zachowaniom i wychwytywać w nich fałsz, sprowadzać je na nowe tory. To codzienna, żmudna praca. Wymagająca konsekwencji i charakteru. W. pomaga w tym medytacja i modlitwa. Jest więc "Litacja" także zapisem duchowej przemiany bohatera. Jego stopniowego i bardzo naturalnego zbliżenia z Bogiem.

O tej lekturze mogę powiedzieć, że czyta się ją w tak samo niewymuszony, spokojny i refleksyjny sposób, jak została napisana. Razem z autorem przyglądamy się W. i jego życiu. Analizujemy jego zachowania, relacje z najbliższymi, kibicujemy mu w jego trzeźwości i próbie wyrwania się z kolejnego nałogu - nikotynowego.

Przyglądamy się, ale - co bardzo istotne - nie oceniamy.

To jedna z tych książek, z którymi nigdy się nie rozstaję. Mądra, ważna, potrzebna. 

Wiktor Osiatyński "Litacja", Iskry, 2012 r.

Moja ocena 5